“Διαβάζοντας” τα έργα της Βυζαντινής Αγιογραφίας προσπαθούμε να τα καταλάβουμε σαν έκφραση της εποχής που δημιουργήθηκαν ξεφεύγοντας από τις “ερμηνείες” που εκπορεύονται από εξωκαλλιτεχνικές βάσεις. Ιδιαίτερη μορφή στην αναζήτηση αυτή αποτελεί ο κορυφαίος Ρώσος αγιογράφος του μεσαίωνα Αντρέι Ρουμπλιόφ που γεννήθηκε το 1360 και κατά μία άποψη πέθανε την 29η Ιανουαρίου του 1430.
Στην εποχή του ενώ στη Δύση η Αναγέννηση διαδέχεται την πρώιμη Αναγέννηση, η Ρωσία εξακολουθεί να υφίσταται τις επιδρομές της Χρυσής Ορδής, δηλαδή των Μογγολικών φύλων που είχαν σχεδόν καταλύσει το κράτος των Ρως.
Μέσα σ΄ αυτό το βίαιο κλίμα ωριμάζει ο Αντρέι Ρουμπλιόφ και αναπτύσσει το ταλέντο του σαν μαθητής του Βυζαντινού ζωγράφου του Μεσαίωνα Θεοφάνη του Έλληνα (περίπου 1340-1410). Ο Θεοφάνης που είχε γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη είχε βαθειά μόρφωση και εθεωρείτο φιλόσοφος της εποχής του. Τα έργα του, θεμελιακά για τη ρωσική αγιογραφία, επηρέασαν βαθειά τον Αντρέι Ρουμπλιόφ, που υπήρξε και ο σημαντικότερος μαθητής του. Κάποιες από τις πολύ μεγάλου μεγέθους τοιχογραφίες του σώζονται μέχρι σήμερα στους ναούς της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος (Νόβγκοροντ), της Θείας Γέννησης, της Κοίμησης της Θεοτόκου και του Ευαγγελισμού (Κρεμλίνο της Μόσχας).
Μέσα στο βίαιο κλίμα της εποχής του αξιοποιώντας δημιουργικά τις γνώσεις και τις δεξιότητες του δασκάλου του ο Ρουμπλιόφ γίνεται πλατιά γνωστός στη Ρωσία και καλείται να εικονογραφήσει τους σημαντικότερους ναούς στο Νόβκοροντ, το Βλαντιμίρ και τη Μόσχα. Τα πρόσωπά του φωτίζονται με τη Βυζαντινή πλαστικότητα και στο σύνολό τους τα έργα του διέπονται από λιτότητα, επιβλητική πνευματικότητα και διακρίνονται από ηρεμία και αρμονία.
Το έργο του Ρουμπλιόφ είναι μεγάλο τόσο σε τοιχογραφίες όσο και σε φορητές εικόνες. Η πατρότητα κάποιων από τα έργα του είναι αμφίβολη, καθώς οι εικόνες του έχουν υποστεί επιζωγραφίσεις από μεταγενέστερους.
Οι φόρμες του είναι πλακάτες και τα σχέδιά του διακρίνονται από σαφήνεια αποδίδοντας με λιτότητα τον χαρακτήρα της Βυζαντινής τέχνης. Αντίθετα από τον Θεοφάνη που τα σχέδιά του χαρακτηρίζονται από κάποιου είδους “ελευθεριότητα” ο Ρουμπλιώφ στάθηκε πιο πειθαρχικός εκφραστής της ορθόδοξης εικονογραφικής παράδοσης, θεωρούμενος ως ο πληρέστερος εκφραστής της βυζαντινής παράδοσης. Στην εικονογράφηση της Αγίας Τριάδος ο Ρουμπλιόφ αφαιρεί τον Αβραάμ και τη Σάρα δίνοντας έμφαση στην πνευματικότητα και τριαδικότητα του θέματος.
Περίοδοι από τον βίο του Αντρέι Ρουμπλιοφ ενταγμένοι στη συνταρακτική εποχή που έζησε αποδόθηκαν κινηματογραφικά από το μεγάλο σοβιετικό σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι, με πρώτη προβολή στην ΕΣΣΔ το 1966. Δεν μπορούμε να κατατάξουμε την ταινία στις καθαρά βιογραφικές ή ιστορικές καθώς αυτό που προβάλλεται κυρίως είναι η διαδικασία της ωρίμανσης του καλλιτέχνη και η τεράστια σημασία του έργου του στην εξέλιξη του ρωσικού πολιτισμού. Η ταινία, είναι απρόμαυρη ενώ το τέλος της περιλαμβάνει έγχρωμα κομμάτια των έργων του μεγάλου δημιουργού, ο οποίος και ανακηρύχθηκε το 1988 άγιος από τη Ρωσική Εκκλησία ως Άγιος Ανδρέας ο Εικονογράφος.
Λεπτομέρειες από έργα του Αντρέι Ρουμπλιόφ
