Οι οργανώσεις της ΟΓΕ Βόλου και Κεντρικής Μακεδονίας την Κυριακή που μας πέρασε τίμησαν με μια ιδιαίτερα σεμνή και συγκινητική τελετή τις εξόριστες γυναίκες που μαρτύρησαν στο νησάκι Τρίκερι Μαγνησίας καταθέτοντας τη δική τους συμβολή στον αγώνα για ειρήνη, λευτεριά και αξιοπρέπεια.
Ήταν ο Σεπτέμβρης του εφιαλτικού 1949, όταν άρχισε το Μοναστήρι που βρίσκεται στην κορυφή του λόφου να γεμίζει από τις πρώτες πολιτικές κρατούμενες. Κι έφτασε εποχή που στον λιλιπούτειο χώρο του μικρού νησιού και γύρω από το μοναστήρι στοιβάχτηκαν μέσα σε τρύπιες τρισάθλιες σκηνές 5.000 περίπου γυναικείες ψυχές. Κοπελίτσες και ηλικιωμένες, μωρομάνες με βρέφη και μικρά παιδιά, όλες μαζί στριμωγμένες η μία στην κυριολεξία πάνω στην άλλη χωρίς στρώματα, ρούχα, κουβέρτες υπέμεναν τα πάντα. Στερήθηκαν και τα πιο στοιχειώδη, τροφή, νερό, γιατρό, φάρμακο. Ακόμα και τα χρήματα, τα δέματα, τα γράμματα που έστελναν οι οικογένειές τους. Στόχος η εξαθλίωση η σωματική, η ταπείνωση, η ψυχική καταρράκωση, οτιδήποτε θα έκανε τις ανθρώπινες αυτές υπάρξεις να απωλέσουν την αξιοπρέπεια του ανθρώπινου όντος.
Μέσα από περιγραφές και μαρτυρίες αναδείχθηκαν όψεις της καθημερινής ζωής των εξόριστων γυναικών, το πώς οι ίδιες έδιναν σκληρή μάχη με την έλλειψη νερού, τροφής, επισκέψεων, με το κρύο, την υγρασία, το λιοπύρι, τον άνεμο, την έλλειψη αποχωρητηρίων, αφού η όποια στέγαση και προφύλαξή τους γινόταν κυρίως σε πρόχειρα αντίσκηνα και όχι σε κτιριακές εγκαταστάσεις.
«Χόρταιναν» με αρρώστιες, με το μίσος και τους εξευτελισμούς των δεσμοφυλάκων, με βαριές ακόμα και για άντρες αγγαρείες. Δυσεντερία, φυματίωση, ψωρίαση, κάθε είδους λοιμώξεις χωρίς καμμία στοιχειώδη ιατρική και φαρμακευτική φροντίδα.. Ακόμα και αυτά τα ελάχιστα φάρμακα που έστελνε ο Ερυθρός Σταυρός η Διοίκηση του στρατοπέδου τα καταχραζόταν και τα εμπορευόταν.
Μα η πιο εξαντλητική κι άσκοπη αγγαρεία, που θύμιζε το κάτεργο του Μακρονησιού, ήτανε να κουβαλάνε αυτά τα εξασθενημένα σώματα από το γιαλό βότσαλα, άμμο και νερό της θάλασσας προκειμένου να φτιάξουν ένα πελώριο στέμμα σε μια πλαγιά του νησιού, τόσο μεγάλο που να φαίνεται από τα πλοία που περνούσαν από εκεί.
Κι όμως. Κάτω από αυτές τις άθλιες συνθήκες 52 δασκάλες και καθηγήτριες δούλευαν αδιάκοπα για να μαθαίνουν στα παιδιά και στις αγράμματες γυναίκες τα πρώτα γράμματα. Άνθησε μια καλλιτεχνική δραστηριότητα με χορωδίες και θεατρικό θίασο που έφερε αυτές τις απλές γυναίκες του λαού σε επαφή με τη γνώση και τον πολιτισμό που το αστικό κράτος τους είχε συστηματικά στερήσει. Ακόμα και μέσα σ αυτή τη βαρβαρότητα της εξορίας τελικά γινόταν μπορετό οι μεγάλες και όμορφες ιδέες για έναν καλύτερο κόσμο να φωτίζουν το σκοτάδι και να το μετατρέπουν σε φως και δύναμη αντίστασης και πάλης.
Το καλοκαίρι του 1949 στο Τρίκερι οι δύο εξόριστες καθηγήτριες Ρόζα Ιμβριώτη και Λίζα Κόττου, που είχαν μεταφερθεί από το στρατόπεδο της Χίου, προετοίμασαν με τις γυναίκες του στρατοπέδου την παράσταση “Προμηθέας Δεσμώτης”. Η παράσταση δυστυχώς τελευταία στιγμή απαγορεύτηκε από τη διοίκηση. Και ήταν φυσικό. Φοβήθηκαν οι κρατούντες τον Αισχύλο και τον ανατρεπτικό του λόγο που μέσα από τα στόματα των γυναικών κρατουμένων έπαιρνε μια τεράστια επαναστατική δυναμική και την πραγματική διαχρονική του αξία και συμβολή στην αλλαγή της κοινωνίας.
Το φετινό προσκύνημα στο Τρίκερι ολοκληρώθηκε με την ανάγνωση αποσπασμάτων από τα “τετράδια” των εξόριστων γυναικών που διασώθηκαν και με την απαγγελία ενός αποσπάσματος από τον Προμηθέα. Τελικά τα λόγια του Προμηθέα ακούστηκαν από τις νέες συντρόφισσες και η προφητεία του μυθικού Τιτάνα από τον Καύκασο υψώθηκε ρητή και απόλυτη για το τέλος της κυριαρχίας του Δία και των κάθε λογής τυράννων και εξουσιαστών. Δε θα είναι κύριοι των λαών για πάντα. Η “απαλλοτρίωση των απαλλοτριωτών” θα γίνει. Αυτό είναι το ξεκάθαρο μήνυμα των εξόριστων γυναικών στο Τρίκερι. Μόνο με αγώνες και θυσίες εξανθρωπίζεται ο άνθρωπος. Και είναι δική μας η ευθύνη για να γίνει αυτό.
