provlimatismoi top banner 2019

 Στέναζαν στην αρχαιότητα όπως στενάζουν και σήμερα οι λαοί από τους πολέμους. Οι απλοί άνθρωποι είτε ανήκουν στους νικητές είτε στους ηττημένους στο τέλος βγαίνουν το ίδιο πληγωμένοι και προσπαθούν να καταλάβουν ποιος τελικά φταίει για την ανείπωτη δυστυχία, το θανατικό και τις καταστροφές. Αυτό το θέμα διαπραγματεύεται ο Αισχύλος στην τραγωδία του “Πέρσες” θεωρώντας πώς η αλαζονεία της εξουσίας είναι αυτή που οδηγεί στην καταστροφή ακόμη και όσους θεωρούν εαυτούς ανίκητους. Λέει πως

perses ImgF

«όταν ανθίζει η υπεροψία, μεστώνει της καταστροφής το στάχυ, κι έχεις μονάχα δάκρυα να θερίσεις». Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στους συμπατριώτες του Αθηναίους, οι οποίοι τελικά δεν καταφέρνουν να αποφύγουν τον πόλεμο. Εμπλέκονται στον Πελοποννησιακό πόλεμο με αποτέλεσμα την αίγλη της Αθηναϊκής Δημοκρατίας να την διαδεχθεί η παρακμή.

        Σίγουρα η αλαζονεία δεν έπαψε να χαρακτηρίζει από παλιά τις ηγεσίες και από αυτή την άποψη ήταν προφητικός ο λόγος του Αισχύλου. Αν ήταν όμως αυτός ο μοναδικός ή ο κύριος λόγος δεν θα είχαν σταματήσει οι πόλεμοι με την εκλογή μη αλαζόνων ηγετών; Οι πόλεμοι όμως υπάρχουν και το πρόβλημα που ανέδειξε ο Αισχύλος εξακολουθεί να απασχολεί και σήμερα. Το παρήγορο είναι πως η εμπειρία χιλιάδων χρόνων δίνει την δυνατότητα να εξετάζονται περισσότερες πλευρές του προβλήματος και μάλιστα με τη χρήση νέων εργαλείων. Κι έτσι βλέπουμε το 1946 το Δημήτρη Ροντήρη να παρουσιάζει μέσα από την τραγωδία την δική του άποψη για τον πόλεμο, να ακολουθεί το 1965 ο Κάρολος Κουν με την δική του και να φτάνουμε στη φετινή διδασκαλία της τραγωδίας από τον σκηνοθέτη Δημήτρη Καρατζά.

        Θεατρική κριτική δεν κάνουμε. Ψαχνόμαστε κι εμείς με την ίδια αγωνία που συνεχίζουν να ψάχνονται οι λαοί που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο πληρώνουν τις συμφορές που συσσωρεύουν οι πόλεμοι σ' όλη τη γη. Σαν να θέλει να αφυπνίσει ο Δημήτρης Καρατζάς όλους τους θεατές της παράστασης τοποθετώντας τους ...στη σκηνή, μετατρέποντάς τους σε αναπόσπαστο κομμάτι του χορού της τραγωδίας. Δεκάδες “θεατές” που κάθονται ανάμεσά μας στην εξέδρα κατεβαίνουν και γίνονται ένα με τον χορό. Με τον τρόπο αυτό ο πολυπληθής χορός μετατρέπεται σε λαό που κυριαρχεί στο χώρο, που κινείται, πέφτει, σηκώνεται, υποφέρει, γονατίζει, θρηνεί, εκλιπαρεί τους θεούς και τελικά με τη δύναμή του δηλώνει με τις πράξεις του πως αυτός τελικά κινεί τα νήματα και πορεύεται προς την κάθαρση.

        Την τραγικότητα των συνεπειών του πολέμου όχι μόνο δεν την αλλάζουν οι ενδυμασίες αλλά αντίθετα, αισθανόμαστε πως το πρόβλημα είναι σημερινό, δικό μας : Η Άτοσσα ντυμένη σαν στέλεχος πολυεθνικής, όσο κι αν προσπαθεί,δεν καταφέρνει τελικά να πείσει το λαό με υπεροπτικές φανφάρες λέγοντας “Αν νικήσει ο γιος μου, θα ‘ναι άνδρας θαυμαστός. Αν δε νικήσει, δεν έχει στην πατρίδα του να δώσει λόγο”. Για να αποκτήσει κύρος ο λόγος της μιλάει από τα υψηλότερα σημεία του κεκλιμένου εδάφους. Το φάντασμα του Δαρείου παρά την επιμελημένη του εμφάνιση παραμένει μια θλιβερή καρικατούρα ενός ηγέτη, που βρίσκεται έξω από το πρόβλημα και τα συναισθήματα που προσπαθεί να δημιουργήσει δεν οδηγούν σε λύση.

        Ο χορός αποτελούμενος από δεκάδες άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας ντυμένους με καθημερινά ρούχα κάνει τελικά την παρουσία του καταλυτική καθώς πλημμυρίζει τον χώρο και αδιάκοπα διαλέγεται και κινείται ψάχνοντας το δικό του λόγο, τα δικά του βήματα. Θρηνεί για το χαμό των δικών του ανθρώπων που άφησαν τον ανθό της νιότης τους σε ξένη μακρινή γη. Αναρωτιούνται το γιατί. Θυμώνουν. Διεκδικούν ευτυχισμένες μέρες. Σπρώχνουν βίαια τον βασιλιά Ξέρξη, που εμφανίζεται ατσαλάκωτος γραβατωμένος σαν έμπορος πολέμου προς το παλάτι. Παλάτι όμως δεν υπάρχει στο σκηνικό. Υπάρχει μόνο η έξοδος. Με σπαραχτικές κραυγές και ουρλιαχτά ανακατωμένα με ατονικούς ήχους μουσικής ο λαός σπρώχνει την ηγέτη του ...εκτός σκηνής. Κι ενώ ο Ξέρξης σπρώχνεται κακήν κακώς παρατηρούμε κάποιους να λυγίζουν και να πέφτουν. Την ίδια στιγμή οι διπλανοί δίνουν το χέρι, τους σηκώνουν και όλοι μαζί σαν ένα σώμα πορεύονται προς το Αύριο. Προς τις ευτυχισμένες μέρες που μέλλονται να έρθουν. Ελπιδοφόρο το μήνυμα. Καμία ήττα, καμία καταστροφή δεν μπορεί να υπερβεί τον ορίζοντα της δυνατότητας των ανθρώπων να γράψουν τις σελίδες της ιστορίας όσο συνεχίζουν να αντιστέκονται, να αμφισβητούν, να μάχονται.

 

Μπορείτε να σχολιάσετε...


Security code
Ανανέωση