«Σήμερα ο καλλιτέχνης δεν λέει “ελάτε να δείτε άψογα έργα” αλλά “ελάτε να δείτε έντιμα έργα”. Μ αυτά τα λόγια υπέγραψε τον κατάλογο της έκθεση του ο Εντουάρντ Μανέ το 1867.
“Έντιμα” χαρακτηρίζει οι ίδιος τα έργα που δημιουργούσε. Τί είναι έντιμο έργο; Σε κάθε περίπτωση η εντιμότητα ενός έργου δεν ταυτίζεται με την τεχνική του αρτιότητα αλλά με την στάση του καλλιτέχνη απέναντι στις αντιλήψεις της εποχής του και στο βαθμό που τις εκφράζει..
Ο Μανέ (23 Ιανουαρίου 1832 – 30 Απριλίου 1883) σαν παιδί δεν έζησε σε καλλιτεχνική ατμόσφαιρα. Ο πατέρας του ήταν μεγαλοαστός δικαστής και τον προόριζε για νομικό. Ο ίδιος απέτυχε δύο φορές στις εισαγωγικές εξετάσεις της Ναυτικής Ακαδημίας. Μπάρκαρε για τη Βραζιλία και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του απέκτησε σημαντική εμπειρία.
Μόνο ο θείος του τον ενθάρρυνε να γίνει ζωγράφος. Και όταν πήρε τελικά και την έγκριση των γονιών του, σπούδασε ζωγραφική στο διάστημα 1850 – 1856 σε ακαδημαϊκό ατελιέ. Αλλά κάθε άλλο παρά ακολούθησε τον ακαδημαϊσμό της εποχής του.
Σε μια εποχή έντονων κοινωνικών αμφισβητήσεων όπως και οι υπόλοιποι εμπρεσιονιστές ανέδειξε και κατήγγειλε μέσα από τη ζωγραφική του την υποκρισία της τότε ακαδημαϊκής τέχνης. Τα έργο του “Πρόγευμα στη χλόη“και “Ολυμπία” αντιμετωπίζονται εχθρικά από τον ακαδημαϊσμό της εποχής καθώς και στα δύο αυτά έργα δίνει το γυμνό χωρίς ταμπού. Χρησιμοποιεί για μοντέλο μια γνωστή πόρνη της εποχής παρουσιάζοντας το σώμα μιας τυχαίας γυναίκας ως έχει χωρίς να καταφεύγει στο υποκριτικό καμουφλαζ που χρησιμοποιούνταν στα έργα κλασσικών ζωγράφων, όπου το γυμνό γινόταν αποδεκτό μέσα από την παράσταση αρχαίων θεών ή μυθικών προσώπων. Στο έργο του “Πρόγευμα στη χλόη” δυο κύριοι είναι καθισμένοι δίπλα στην γυμνή γυναίκα εντελώς αδιάφοροι για τη γύμνια του γυναικείου σώματος.
Στην “Ολυμπία” του επίσης το μοντέλο είναι ξαπλωμένο ολόγυμνο κοιτάζοντας ως άνθρωπος και όχι ως θεά Αφροδίτη στα ίσια χωρίς καμμία ψεύτικη σεμνοτυφία , ενώ την υπηρετεί μία μαύρη γυναίκα. Ο Μανέ θεωρεί έντιμο να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους και να μην κρυβόμαστε πίσω από μυθικές ωραιοποιημένες παραστάσεις.
Με την ίδια εντιμότητα τόλμησε να παρουσιάσει μπροστά στα μάτια του Γαλλικού κοινού την τραγική αλήθεια : Η Γαλλία εκτελεί τον Μαξιμιλιανό.” Οι εκτελεστές του Μαξιμιλιανού φορούν γαλλικές στολές, για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο αυτοκράτορας έπεσε θύμα του γαλλικού ιμπεριαλισμού. Η σκηνή της εκτέλεσής του χαρακτηρίζεται από την αποδραματοποίηση της στάσης του εκτελεστικού αποσπάσματος και την απάθεια του επικεφαλής του αποσπάσματος, ο οποίος και οπλίζει ατάραχος το τουφέκι του στο δεξί άκρο του πίνακα.
Διατηρώντας στενές σχέσεις με τους εμπρεσιονιστές ζωγράφους της εποχής του δεν συμμετείχε στις ομαδικές εκθέσεις τους και αρνιόταν τον τίτλο του ηγέτη του εμπρεσιονισμού. Ίσως κι αυτή η στάση του να ήταν έκφραση της “εντιμότητας” και του ήθους που υπηρετούσε.