Στις μέρες μας γίνονται αντικείμενα θαυμασμού έργα ζωγραφικής που παρουσιάζουν το περίεργο, το ασυνήθιστο, το εντυπωσιακό, ακόμα και το ακατανόητο. Αντίθετα ο ρεαλισμός που εμφανίστηκε τον 19ο αιώνα αντιμετωπίζεται σαν παρωχημένος και ιστορικά ξεπερασμένος.
Την εποχή που η κοινωνία συγκλονιζόταν από νέες επιστημονικές ανακαλύψεις που άλλαζαν και πολλές κοινωνικές αντιλήψεις, την εποχή που οι εμπρεσιονιστές πραγματοποιούσαν την δική τους επανάσταση, ένας Γάλλος ζωγράφος, ο Γκουστάβ Κουρμπέ (10 Ιουνίου 1819 – 31 Δεκεμβρίου 1877) έδινε την δική του θεώρηση κοιτάζοντας κατάματα την αντικειμενική πραγματικότητα και αποδίδοντας την αλήθεια που κυριαρχούσε στην καθημερινή ζωή.
Ο Κουρμπέ που προερχόταν από εύπορη αγροτική οικογένεια, ξεκίνησε νομικές σπουδές αλλά κατέληξε να σπουδάζει ζωγραφική στο Παρίσι. Οι επαναστατικές ιδέες της εποχής του τον συνδέουν με την ωμή εικόνα της ζωής που ζητά να την αποκαλύψει και με την τέχνη του που γίνεται ο καθρέφτης του πραγματικού και αληθινού (real >>realism >> ρεαλισμός). Ζωγραφίζει αυτό που μπορεί να δει. Με κανένα τρόπο δεν ωραιοποιεί και βρίσκεται έτσι στον αντίποδα του “λούστρου”, του Νεοκλασικισμού.
Τα έργα του αποτελούν κραυγή διαμαρτυρίας ενάντια στις συμβατικότητα της εποχής του. Δεν επιδιώκει να ζωγραφίσει αυτό που “πουλάει” στην αγορά της τέχνης, ούτε να προκαλέσει την ευαρέσκεια οποιουδήποτε.
Όλες οι επιλογές του αντικατοπτρίζονται στην μνημειακών διαστάσεων ελαιογραφία του “Ταφή στην Ορνάν” (1849-1850) όπου απεικονίζονται πρόσωπα κοινών ανθρώπων σε ένα μουντό τοπίο, αντίστοιχο της θλιβερής ζωής τους.
Η συμμετοχή του στην εξέγερση της Παρισινής Κομμούνας επηρέασε την ιδεολογία του και μετουσιώθηκε σε δίψα για την έκφραση της αρετουσάριστης αλήθειας. Στο έργο του “Οι πετροθραύστες” (The stonebreakers), που ζωγράφισε ένα μόλις χρόνο μετά την έκδοση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, αποκαλύπτεται η φλόγα του να αποδώσει τον κάματο δύο εργαζόμενων, ενός ηλικιωμένου και ενός νεαρού, που σπάνε πέτρα. Δεν πρόκειται για κάποια ηρωική αναπαράσταση. Στον πίνακα προβάλλεται απλά μια όψη του καθημερινού αγώνα για επιβίωση. Ο χώρος δυστοπικός, άνθρωποι και περιβάλλον στα ίδια σκοτεινά χρώματα με ένα μικρό κομματάκι γαλάζιου να αχνοφαίνεται κάπου μακριά.
Παρά τις διαφορές αντιλήψεων ο Κουρμπέ έχει σχέσεις με τους Εμπρεσιονιστές κατανοώντας το δικαίωμά τους να εκφράζουν με τον δικό τους τρόπο την διαμαρτυρία τους ενάντια στον ακαδημαϊσμό της εποχής τους. Μετά το θάνατο του γιου του για να αποφύγει τη χρεωκοπία, εγκαταλείπει τη Γαλλία, καταφεύγει στην Ελβετία, όπου σε ηλικία μόλις 58 ετών πεθαίνει το 1877.
