"Η τέχνη δεν είναι καθρέφτης
για να βλέπουμε τον κόσμο

αλλά σφυρί για να του δίνουμε σχήμα"

Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι


 

2018logotexnia  2018Adimitriou

2018eikastika2018theamata


Γράφει η Κατερίνα Σ.

O Παλαμάς από μόνος του είναι μια εποχή. Είναι όμως και μια εποχή της ζωής μας. Κομμάτι της πρώτης και ύστερης εφηβείας μας.

 Γιατί τον σκότωσαν γιατί

 το γελαστό τον ποιητή

 αυγούλα στη Γρανάδα..;

Γιατί η αληθινή ποίηση είναι πράξη αγάπης, εξανθρωπισμού και απέραντης αλληλεγγύης. Γιατί ανήκει στη δούλεψη του αγαθού και του ωραίου.

Όταν ο τόπος με ό,τι κουβαλάει μέσα του και πάνω του- βουνά, ακρογιάλια, λιόδεντρα, κυπαρίσσια, μάρμαρα, γλάροι -περνάει μέσα στο αίμα και στο μεδούλι του ποιητή, όταν ο λαός με τους ζωντανούς και τους νεκρούς του,

Από τους ποιητές της γενιάς του ο Νικηφόρος Βρεττάκος - γεννήθηκε στη Λακωνία το 1912 - είναι η πιο γνήσια λυρική φωνή, "ο κορυδαλλός του Σέλλευ σε έναν πασίχαρο εκρηκτικό ύμνο της φύσης, της γυναίκας, της έμφυτης καλοσύνης του ανθρώπου".

Χίλιους ζωγράφους να βάλεις μπροστά στο ίδιο τοπίο, χίλια διαφορετικά έργα θα πάρεις. Πόσο μάλλον όταν το θέμα για καλλιτεχνική δημιουργία δεν είναι παρμένο από τη φύση, αλλά από τα κοινωνικά προβλήματα, τα βάσανα της πορείας για κοινωνική απελευθέρωση.

Με το ποίημά του Σώπα, μη μιλάς” ο αγαπημένος Τούρκος συγγραφέας και ποιητής Αζίζ Νεσίν μας ορμηνεύει να πάψουμε να σιωπούμε. Να μιλάμε.

Πέρασε πάνω από μισός αιώνας από τότε που πρωτοεμφανίστηκε η Ποπ Αρτ σαν καλλιτεχνικό ρεύμα, πρώτα στην Αγγλία και ύστερα στις ΗΠΑ.

Ο όρος Ποπ σε καμιά περίπτωση δεν σχετίζεται με αυτό που εμείς ονομάζουμε “λαϊκή τέχνη”

Οι όμορφες φράσεις γοητεύουν. Όταν μάλιστα προέρχονται από ανθρώπους της επιστήμης, των γραμμάτων και των τεχνών μπορεί και να περάσουν στην ιστορία. Στις μέρες μας με τη χρήση του διαδικτύου διανέμονται ταχύτατα και επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης και και τις συνειδήσεις τεράστιου αριθμού ανθρώπων.

Πέρα από τη θαυμάσια μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, εκείνο που μένει στο μυαλό μας κάθε φορά που ακούμε τους στίχους του Νίκου Γκάτσου είναι το ότι “αυτός ο κόσμος δε θα αλλάξει ποτέ”. Είναι πράγματι αυτό το συμπέρασμα της ιστορίας του Σεβάχ; Είναι άραγε αυτή η πικρή αλήθεια;

 “Φίλε μου είσαι ρομαντικός. Μακάρι όλοι οι άνθρωποι να ήταν σαν κι εσένα, καλά τα λες, αλλά ο κομμουνισμός δεν μπορεί να εφαρμοστεί κάτω από τις σημερινές συνθήκες!” Κάπως έτσι καταλήγουν στις μέρες μας πολλές συζητήσεις με κομμουνιστές.

Πριν μερικές εβδομάδες αναφερθήκαμε στην έκθεση εικαστικών δημιουργιών στο Μεταξουργείο, που είχε τίτλο “ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΩΡΑ”.

Ο πίνακας ζωγραφικής της Εύης Σαραντέα με τίτλο “Ανεργία” συνοδευόταν από ένα κείμενο, που δεν αναρτήθηκε. Το αντιγράφουμε κατά λέξη:

Βλέπουμε “φως στο τούνελ”;

Δεν υπάρχει σήμερα ούτε ένας άνθρωπος στη χώρα, που να μην τον απασχολεί το ερώτημα. Τούνελ όμως δεν σημαίνει για όλους το ίδιο πράγμα. Ούτε και φως.

Αν 1000 ζωγράφοι στήσουν τα καβαλέτα τους μπροστά στο ίδιο τοπίο θα ζωγραφίσουν 1000 διαφορετικούς πίνακες. Αποκλείεται δύο από αυτούς να είναι οι ίδιοι. Ακόμη και αν όλοι χρησιμοποιήσουν τα ίδια υλικά και την ίδια τεχνοτροπία πάλι δεν θα βρεις δυο ίδιους πίνακες. Πόσο μάλλον όταν ζητήσεις από κάποιους καλλιτέχνες να συμμετάσχουν με ένα έργο τους σε μια έκθεση με τίτλο “ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΩΡΑ”.

Τι θέλει άραγε να πει ο καλλιτέχνης, αναρωτιόμαστε μερικές φορές όταν βρισκόμαστε μπροστά σε κάποιο πίνακα ζωγραφικής. Ακούμε τους διπλανούς να ψιθυρίζουν: “Εμένα δε μου αρέσει καθόλου!” “Α! Δεν έχεις δίκιο χρυσή μου, είναι καταπληκτικός!”. Και τότε η απορία μας γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

  • Είσαστε ζωγράφος; Όχι, είμαι αγιογράφος

Συχνά ακούμε αυτή την παράξενη απάντηση και αναρωτιόμαστε, πως είναι δυνατόν να είναι κάποιος αγιογράφος και να μην είναι ζωγράφος, αφού και οι δύο ζωγραφίζουν; Μήπως αγιογραφία σημαίνει απλή αντιγραφή μιας παλιάς εικόνας και γι αυτό δεν έχει καμιά αξία; Μήπως πρόκειται για μια στενοκέφαλη αφοσίωση στην παράδοση;

Όταν ακούμε αφηρημένη ζωγραφική, ο πρώτος που μας έρχεται στο μυαλό είναι ο Πικάσο. Οι πολλοί λένε πως δεν τον καταλαβαίνουν. Αυτό είναι φυσικό γιατί δεν τον γνωρίζουν. Μερικοί τον θαυμάζουν και τον εξυμνούν ακριβώς επειδή... δεν τον καταλαβαίνουν.

Οι καλλιτέχνες είναι φυσικό να αναζητούν το “καινούργιο” όταν δεν τους ικανοποιεί το παλιό. Το ζητούμενο σε κάθε εποχή είναι ποιο είναι το “καινούργιο” και πως μπορεί να εκφρασθεί ώστε το έργο τέχνης να έχει αξία.

Για να απολαύσει κανείς έναν εμπρεσιονιστικό πίνακα θα πρέπει να σταθεί σε κάποια απόσταση. Σε απόσταση επίσης -χρονική- θα πρέπει να σταθεί κανείς για να μπορέσει να εκτιμήσει σε βάθος το κίνημα των εμπρεσιονιστών, που ξεκίνησε στο Παρίσι το 1863 με το “Σαλόνι των Απορριφθέντων“.

Η αναζήτηση της Ελληνικότητας της Τέχνης στον 20ο αιώνα οδήγησε ζωγράφους και ιστορικούς της τέχνης σε αναζητήσεις και διαδρομές με αφετηρία πάντα την Αρχαία Ελλάδα και με κομβικό σταθμό το Βυζάντιο. Ένα από τα ερωτηματικά ήταν αν μπορούμε με καθαρά εικαστικά κριτήρια να αποδείξουμε τη συνέχεια της ελληνικής ζωγραφικής μέσα στους αιώνες.

Η τέχνη του Ισλάμ, που αναπτύχθηκε στις γειτονικές μας χώρες γεννήθηκε το 622, όταν ο Μωάμεθ μετανάστευσε στη Μεδίνα. Τα μνημεία της εκτείνονται από την Ασία, τη Βόρεια Αφρική και φτάνουν μέχρι την Ισπανία. Η “ανάγνωσή” της δεν είναι εύκολη για όσους έχουν συνηθίσει να οριοθετούν την τέχνη στα “Δυτικά” πρότυπα.

Έχουν περάσει δυόμισι περίπου αιώνες από τη Γέννησή του Γκόγια και ο ζωγράφος αυτός εξακολουθεί να μας συγκλονίζει. Η προσωπικότητά του αν και πέρασαν τόσες γενιές μας μιλάει άμεσα και το πολύπλευρο έργο του εξακολουθεί να είναι και σήμερα επίκαιρο.

Συνάντηση του Σαξόφωνου με τη Λύρα.

Στην αριστερή πλευρά καθόταν ο Σωκράτης Σινόπουλος με τη Λύρα του. Στη μέση της σκηνής του Ηρώδειου το πρώτο Σαξόφωνο, ο Charles Lloyd. Συνδετικός κρίκος η φωνή της Μαρίας Φαραντούρη. Ανάμεσά τους μεγάλοι Αμερικάνοι μουσικοί της τζαζ.

Η συναυλία αρχίζει να ανεβάζει γράδα.

Ο Αϊζενστάιν για τον Γκρέκο

 Όταν μια μεγαλοφυΐα εκφράζεται για μιαν άλλη αξίζει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή. Η γνώμη του Αϊζενστάιν, του μεγαλύτερου σκηνοθέτη του κινηματογράφου όλων των εποχών, για το Δομίνικο Θεοτοκόπουλο, τον Γκρέκο, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.