texni-banner

 

Οι απόψεις που εκφράζονται στα άρθρα αποτελούν προσπάθεια προσέγγισης της αλήθειας. Παρατηρήσεις , υποδείξεις, συμπληρώσεις, και διορθώσεις, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν σ' αυτή την κατεύθυνση είναι ευπρόσδεκτες.

 


 

Ο κινηματογράφος τα τελευταία χρόνια έχει να παρουσιάσει ξένες ταινίες σύγχρονου ρεαλισμού, που αποκαλύπτουν την καπιταλιστική σαπίλα, όπου γης. «Ο ηλίθιος» είναι η τρίτη Ρωσική ταινία μετά το "Λεβιάθαν" και την "Ελενα", που παρουσιάζουν με ζοφερά χρώματα τη ζωή στη σημερινή Ρωσία.

 Ηλίθιος” χαρακτηρίζεται από όλους ένας τίμιος υδραυλικός, που επιθεωρώντας τη διαρροή σε μια πολυώροφη πολυκατοικία 800 ατόμων αντιλαμβάνεται πως είναι έτοιμη από στιγμή σε στιγμή να καταρρεύσει. Απευθύνεται μέσα στη νύχτα επειγόντως στη δήμαρχο της πόλης και τις αρμόδιες αρχές, που ξεφαντώνουν μαζί με την υπόλοιπη “καλή κοινωνία” της πόλης. Βρίσκεται όμως αντιμέτωπος με μια ηγεσία βουτηγμένη στη διαφθορά, η οποία δεν διαθέτει κονδύλια για τη σωτηρία των 800 ατόμων και αποφασίζει να αφήσει την πολυκατοικία να καταρρεύσει και να θάψει στα ερείπια και τους 800 κατοίκους της για να μην αποκαλυφθούν οι ρεμούλες της.

Τελικά οι κρατικές αρχές και οι υπεύθυνοι κινούνται στο σκοτάδι, στρέφονται όλοι εναντίον του και τον τρομοκρατούν απειλώντας τον με δολοφονία για να μην “ανοίξει το στόμα του. Ο “ηλίθιος” προσπαθεί μόνος του να σώσει τα 800 υποψήφια θύματα και λιντσάρεται από τα ίδια τα θύματα που προσπάθησε να σώσει.

Ο θρίαμβος του “ηλίθιου”

Ο “ηλίθιος” χαρακτηρίζεται από τους κριτικούς του κινηματογράφου ως αφελής, αδαής, απόλυτα λογικός και σοβαρός άνθρωπος, ιδεαλιστής, ενθαρρυντικά ηθικός και τραγικά μοναχικός, Ο ίδιος ο σκηνοθέτης θέλει τον “ηλίθιο” στρατιώτη με κώδικα τη συνείδησή του. Χαίρεται που “τέτοιοι άνθρωποι είναι σπάνιοι σήμερα. Τους αποκαλούμε ρομαντικούς, αλτρουιστές, ιδεαλιστές ή απλά ανόητους και "ηλίθιους", για να δείξουμε ότι δε συμπεριφέρονται νορμάλ, σε μια εποχή που ο κυνισμός, ο φόβος και η αδιαφορία κυριαρχούν. Τέτοιοι "ηλίθιοι" υπάρχουν ακόμα στη χώρα μου και αυτό μου δίνει ελπίδα».

Η ταινία εισέπραξε διεθνή βραβεία και οι κριτικές από τους New York Times, Village Voice, Indiewire, Film Comment είναι διθυραμβικές. Η ταινία παίρνει και το βραβείο Ανθρωπισμού από την Οικουμενική Επιτροπή καθώς και το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας από την Επιτροπή Νεότητας. Το Υπουργείο Πολιτισμού της Ρωσίας έχει συγχρηματοδοτήσει την ταινία, που μας κάνει να σκεφτούμε ότι το καθεστώς Πούτιν επιδιώκει την κατάργηση της διαφθοράς και ότι προβάλλει το ηθικό ανάστημα του “ηλίθιου”.

Μπορούν οι “ηλίθιοι” να αλλάξουν την κοινωνία;

Χωρίς αμφιβολία ο σύγχρονος ρεαλισμός στην τέχνη αποκαλύπτει τα αποστήματα της καπιταλιστικής κοινωνίας. Πριν λίγο καιρό αηδιάσαμε από τη μπόχα που ανέδυε “ο λύκος της Wall Street”, η ζωή και η επαγγελματική σταδιοδρομία του Αμερικανού χρηματιστή. Σοκαριστήκαμε βλέποντας τον Κινέζικο ρεαλισμό σε μια ταινία όπου ο Κινέζος εργάτης, μη μπορώντας να βρει δικαίωση ούτε καν ανάμεσα στους συναδέλφους του, αυτοδικεί και εκτελεί εν ψυχρώ τους διεφθαρμένους. Ο σύγχρονος Γαλλικός ρεαλισμός μας παρουσίασε το συνδικαλιστικό αμοραλισμό στην ταινία “Δυο μέρες και μια νύχτα”

Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε όλες τις ρεαλιστικές ταινίες μπαίνει αναπόφευκτα ένα ερώτημα”: Μπορεί η ηθική ενός τίμιου άνδρα να αλλάξει μια διεφθαρμένη κοινωνία; Κριτικοί και κοινό, ο καθένας από τη δική του σκοπιά, συμφωνούν, ότι η καπιταλιστική κοινωνία είναι σάπια και πως αν έχει κανείς λίγο ήθος στη σημερινή δύσκολη εποχή της κρίσης, δεν μπορεί παρά να αγανακτήσει. Επικροτούν -και με το δίκιο τους- την ηθική των “ηλιθίων” και εύχονται να πολλαπλασιαστούν ώστε μια μέρα να σώσουν την κοινωνία. Λένε με λίγα λόγια πως τέτοιους “ηλίθιους” χρειάζεται η κοινωνία για να αποκατασταθεί η ηθική της.

Τέτοιες ιδέες πλασάρονται και στη σημερινή Ελλάδα της διαφθοράς, της μίζας, και της απάτης για την αποτροπή των κρίσεων.

Από την απαισιοδοξία στη λύτρωση

Αυτή η ιστορία προβάλει τη διαφθορά της άρχουσας τάξης σαν ανίκητη. Όποιος τα βάλει μαζί της δολοφονείται. Το καπιταλιστικό σύστημα έχει λύσεις για να συγκαλύπτει τα εγκλήματά του, να φτιασιδώνει το αποκρουστικό πρόσωπό του, να καλλιεργεί τον ωχαδερφισμό και να θυσιάζει όταν είναι ανάγκη μερικά πρωτοπαλίκαρά του προκειμένου να διασωθεί το ίδιο το σύστημα.

Οι ίδιοι οι εξαθλιωμένοι έχουν εγκαταλείψει κάθε ελπίδα σωτηρίας. Έχουν αποδεχθεί μοιρολατρικά την εξαθλίωσή τους, ζουν στο δικό τους μίζερο κόσμο, κι αφήνουν την άρχουσα τάξη να ζει ανενόχλητη στον δικό της βρώμικο κόσμο.

Καθένας με τον τρόπο του ομολογεί ότι αυτός ο κόσμος είναι τόσο διεφθαρμένος που δεν μπορεί να αλλάξει ποτέ. Ο ίδιος ο “ηλίθιος” θεωρεί ότι “ζούμε και πεθαίνουμε σα ζώα γιατί δε νοιαζόμαστε για το διπλανό μας”.

Ηλίθιοι” ξεφυτρώνουν σε όλες τις εποχές. Ποτέ όμως και σε καμία εποχή αυτοί οι “ηλίθιοι” δεν άλλαξαν την κοινωνία. Η αλλαγή ποτέ δεν έρχεται από ένα μεσσία, όσο ηθικός και αν παρουσιάζεται.

Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο ότι ο μεγάλος πρωταγωνιστής των κοινωνικών αλλαγών, οι λαϊκοί αγώνες, βρίσκονται έξω από αυτά τα ρεαλιστικά σενάρια. Η αποκάλυψη της μπόχας που αναδύεται από την άρχουσα τάξη είναι μεν μια θετική όψη του νομίσματος, αλλά η απόκρυψη του αγωνιζόμενου λαού, αυτού του μεγάλου πρωταγωνιστή των κοινωνικών αλλαγών είναι η αρνητική όψη.

Τέτοια ρεαλιστικά σενάρια, που σπεύδουν οι κριτικοί του κινηματογράφου να βαθμολογήσουν με άριστα μας σπρώχνουν να συνηθίσουμε την απουσία αυτού του πρωταγωνιστή στην τέχνη. Λησμονούν ότι αυτό που αδυνατούν από τη φύση τους να κάνουν οι “ηλίθιοι”, μπορούν να το καταφέρουν οι οργανωμένοι λαϊκοί αγώνες. Αυτός είναι ο ολοκληρωμένος ρεαλισμός.

Comments  

#1 Τάσος Μανωλίτσης 2016-07-09 16:54
Κείμμενο ¨"κανονια" πού σημαδεύει το φρούριο της σύγχρονης αστικής προπαγάνδας, που εκθειάζει το πρότυπο του μοναχικού αγωνιστή(?)....Ομως ο Λαός μοναχικός και ηλίθιος δεν ειναι.... Και επιστημονική κοσμοθεωρία διαθέτει,δηλαδή το Μαρξισμό, και επαναστατικό κόμμα, δηλαδή το κομμουνιστικό. Μ΄αυτά δίνει τον οργανωμένο αγώνα....κι΄οπου να ΄ναι, με τέτοιες κανονιές θα πέσει το φρούριο.......
Quote

Μπορείτε να σχολιάσετε...


Security code
Ανανέωση