texni-banner

 

Οι απόψεις που εκφράζονται στα άρθρα αποτελούν προσπάθεια προσέγγισης της αλήθειας. Παρατηρήσεις , υποδείξεις, συμπληρώσεις, και διορθώσεις, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν σ' αυτή την κατεύθυνση είναι ευπρόσδεκτες.

 


 

Ο λαϊκός μας πολιτισμός είναι δεμένος με την ιστορία, τη γλώσσα, την ποίηση, την ψυχή του μαχόμενου και χειμαζόμενου λαού μας στις πιο καλές του ώρες, τις ώρες της ανάτασης και της αντίστασης σε κάθε δυνάστη, εξωτερικό αλλά και εσωτερικό.

paradosiako afieroma

       Σ αυτές τις μεγάλες αγωνιστικές στιγμές της ρωμιοσύνης έβγαιναν μέσα από τα σπλάχνα του λαού μας τα πιο καλά και αυθεντικά δείγματα της αισθητικής του εκφρασμένα από διαφορετικούς και ποικίλους δρόμους. Ποίηση και τραγούδι, παραμύθι και παροιμία, φορεσιά και κόσμημα, αρχιτεκτονική και ζωγραφική σε επιφάνεια τοίχου, ξύλου ή πέτρας. Καλλιτεχνικές επιδόσεις μιας αξεπέραστης λαϊκής δημιουργίας, που τόσο στη μορφή όσο και στην ουσία δεν είχαν να ζηλέψουν τίποτα κι από πουθενά. Ο ανώνυμος λαϊκός άνθρωπος ασπούδαστος και αυτοδίδακτος δημιουργούσε και το δημιούργημά του δεν ήταν απλά το αποτέλεσμα της δουλειάς, το προϊόν της σκέψης και της φαντασίας ενός μόνο ανθρώπου αλλά περνούσε μέσα από τα συσσωρευμένα κοιτάσματα πολλών γενεών και ενσωμάτωνε το συλλογικό χαρακτήρα και τα σκιρτήματα της ομαδικής ψυχής. Αγιογράφοι, που συντηρούσαν τη μεγάλη Βυζαντινή παράδοση της ορθόδοξης εικονογραφίας χωρίς ν' αγνοούν συχνά και τη δυτική αναγέννηση και άλλοι αυτοδίδακτοι που αναδίδουν φρεσκάδα και αφέλεια. Ξυλόγλυπτες, που κατεργάζονταν κρεμασμένοι στις σκαλωσιές τα μεγάλα τέμπλα με το ακατανόητο πλήθος των διακοσμητικών στοιχείων και των παραστάσεων από τα ιερά κείμενα. Μεταλλουργοί, που δούλευαν το ασήμι, το χρυσάφι, το χαλκό κι έφτιαχναν αριστουργήματα. Κεραμουργοί, που παίρναν τον πηλό στ' άξια χέρια τους κι έπλαθαν μικρά έργα τέχνης . Γυναίκες, που από την πιο τρυφερή τους ηλικία σκυμμένες πάνω στο βελόνι φτιάχναν τα προικιά τους κι άλλες, που στις ατέλειωτες ώρες της μοναξιάς και της αγωνίας τους για την τύχη των ξενιτεμένων τους τις μακριές χειμωνιάτικες νύχτες κεντούσαν τα όνειρα και τις ελπίδες τους, τις πίκρες και τις χαρές τους. Όλες τους πραγματικές τεχνίτρες, δημιουργούσαν έργα ζωής, που καθώς χρειάστηκαν δεκαετίες για να γίνουν, είχαν πάνω τους τη σφραγίδα της αξίας και της διάρκειας στο χρόνο.

        Ο στόχος ασυνείδητος τις περισσότερες φορές και πολύ απλός: Να εκφραστεί η ζωή σ όλες της τις εκφάνσεις. Στη χαρά και στον καημό, στη δουλειά και στο πανηγύρι, στον έρωτα και στο θάνατο, στον αγώνα για την ανεξαρτησία και για την επιβίωση. Όλα όσα έφτιαχνε η ψυχή και το χέρι του λαϊκού τεχνίτη ακόμα και τα πιο καθημερινά και χρηστικά έφερναν το μεράκι και τη σφραγίδα της γνησιότητας μιας άλλης συνείδησης. Όχι αυτής του αλλοτριωμένου και λεηλατημένου ψυχικά ανθρώπου της εποχής μας με τις τεχνητές ανάγκες, που του επιβάλλονται από ένα σύστημα που μοναδικό στόχο έχει το αδηφάγο κέρδος αλλά του ανθρώπου, που ήταν σε επαφή με τον εαυτό του και τις πραγματικές φυσικές του ανάγκες. Του ανθρώπου, που αποτελούσε κομμάτι, μέρος οργανικό μιας ομάδας, ενός ανθρώπινου συνόλου, με το οποίο και μοιραζόταν όλα τα σημαντικά κι ασήμαντα της ζωής. Από το ψωμί και τη δουλειά στο χωράφι ως το πλύσιμο των ρούχων στο ποτάμι, το τραγούδι και το μοιρολόι. Που μοιραζόταν ακόμα μια κοινή πίστη, κοινούς κώδικες και αξίες, κοινές παραδοχές και κοινά συναισθηματικά δεδομένα που κάναν τη συνεννόηση εύκολη μεταξύ τους. Αυτή η " αισθητική του κοινού ", που σημαίνει και εκφράζει τη συλλογικότητα πραγμάτων που γίνονται από τους πολλούς για τους πολλούς, είναι τελικά το ειδοποιό στοιχείο, αυτό που δίνει το χαρακτήρα και την αξεπέραστη αξία στο λαϊκό πολιτισμό.

        Μπορούμε να πούμε, πως πράγματι οι καλλιτεχνικές επιδόσεις σ όλες τις μορφές της λαϊκής τέχνης με την αναμφισβήτητη διαχρονική τους αξία, καταρρίπτουν εμφαντικά εκείνες τις αισθητικές θεωρίες, που υποστηρίζουν μια αριστοκρατική αντίληψη της τέχνης, σύμφωνα με την οποία η τέχνη έχει ως δημιουργό και αποδέκτη μόνο τον ειδικό και τον επαΐοντα και δεν μπορεί να είναι ποτέ προσιτή στους πολλούς. Ο λαϊκός μας πολιτισμός δημιούργησε μια μεγάλη τέχνη, όπου δημιουργός και φορέας ήταν ο ίδιος ο λαός. Και μ' αυτή την έννοια η λαϊκή τέχνη ως έκφραση ομαδική που προορίζεται για τους πολλούς είναι τέχνη βαθύτατα προοδευτική. Κι αυτό ακριβώς έρχεται να επισημάνει ο Μπρεχτ, όταν υποστηρίζει πως λαϊκό στην τέχνη είναι αυτό που αντιπροσωπεύει το πιο προοδευτικό τμήμα του λαού κι αυτό που είναι κατανοητό απ τις μεγάλες μάζες. Λέει όμως και κάτι ακόμα πολύ σημαντικό. Ότι "εκείνο που πραγματικά θα ήταν δημοκρατικό είναι ο μετασχηματισμός της μικρής ομάδας των μυημένων σ ένα μεγάλο κύκλο ανθρώπων που ξέρουν". Και οι λαϊκοί καλλιτέχνες ήταν άνθρωποι που ήξεραν. Είχαν εκείνη τη λαϊκή παιδεία που δεν πέρασε από σχολειά, αλλά έβγαινε από τον αγώνα για τη ζωή, την ελευθερία, το δίκιο, την ανθρωπιά. Από την πάλη για να μείνει ο άνθρωπος ορθός ως το τέλος. Μήτε υπεράνθρωπος μήτε και σκουλήκι, μόνο άνθρωπος στο ύψος του ανθρώπου.

Μπορείτε να σχολιάσετε...


Security code
Ανανέωση