"Η τέχνη δεν είναι καθρέφτης
για να βλέπουμε τον κόσμο

αλλά σφυρί για να του δίνουμε σχήμα"

Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι


 

2018logotexnia  2018Adimitriou

2018eikastika2018theamata


Η τέχνη της υδατογραφίας (ακουαρέλας) είναι ιδιαίτερη. Όλοι λίγο ως πολύ στη νηπιακή μας ηλικία έχουμε παίξει με τις νερομπογιές. Όσο χαιρόμασταν τα χρώματα να κυλούν και αβίαστα να εισχωρούν το ένα μέσα στο άλλο, άλλο τόσο αγανακτούσαμε με τα χαρτιά που όσο κι αν προσέχαμε γίνονταν μούσκεμα. Εύκολο το 'χεις να προσπαθείς να δαμάσεις το νερό, να συνταιριάσεις τα χρώματα, άλλο χρώμα να στρώνεις το χαρτί και άλλο να

Έρχονται στιγμές που οι λέξεις και τα χρώματα τρυπάνε με απερίγραπτη δύναμη το μυαλό. Καταλαβαίνουμε τότε το βαθύτερο νόημά τους, την αέναη και ρηξικέλευθη αλήθεια τους που φωτίζει τη σκληρή πραγματικότητα. “Οι ψαράδες γνωρίζουν καλά ότι η θάλασσα είναι επικίνδυνη και η καταιγίδα φοβερή, αλλά ποτέ δεν δέχθηκαν ότι οι κίνδυνοι αυτοί θα γίνουν αιτία για να μένουν στη στεριά”. Αυτά τα λόγια

"Αν η νίκη δε στεφανώνει κάθε αγώνα, η αντίσταση και ο πόλεμος ενάντια στο αμαρτωλό καθεστώς είναι καθήκον και για την τέχνη και για τη ζωή", σημείωνε ο Χατζόπουλος στο τελευταίο φύλλο του πρωτοποριακού περιοδικού "Τέχνη", που εξέδιδε ο ίδιος αποκλειστικά στη δημοτική, αναδεικνύοντας μια απαιτητική και ασυμβίβαστη ιδιοσυγκρασία που τον έφερνε αντιμέτωπο με όλες τις συμβατικές παραδοχές του καιρού του.

Έχουμε κάθε λόγο να παρακολουθήσουμε στη θεατρική Σκηνή ΕΚΤΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ το θεατρικό έργο “Ζωτικός χώρος” του Θανάση Τριαρίδη. Όπως είπε μιλώντας στο Ράδιο 984 και τη Μαίρη Καριωτάκη ο συγγραφέας του έργου: “η θεωρία του ζωτικού χώρου, που αξιοποίησε στο μέγιστο ο Χίτλερ και οι Ναζί, είναι η πολιτική θεωρία όλων των πολέμων της ιστορίας. Εφαρμόζεται σε όλες τις σφαγές της ιστορίας, σε όλα τα σκλαβώματα της ιστορίας, όποτε δηλαδή οι άνθρωποι σκλάβωσαν άλλους ανθρώπους χρησιμοποιώντας ωραία λόγια και μεγάλες φενάκες».

Σαν σήμερα μια νεκρική πομπή, μια ανθρωποθάλασσα κυρίως από νέους που τόσο αγάπησαν και αγαπήθηκαν από το Γιώργο Σεφέρη μεταβλήθηκε σε μια διαδήλωση, σε ένα ξέσπασμα μίσους, οργής και αγανάκτησης κατά της τυραννίας και της ανελευθερίας που είχε επιβάλλει το καθεστώς των συνταγματαρχών. Ο μεγάλος μας ποιητής, πραγματικό ορόσημο

“Σε δυο αφεντάδες να δουλεύει δεν μπορεί κανείς.“ Κι αν το να δουλεύεις συγχρόνως και μάλιστα καλά σε δυο ξεχωριστά και πολύ απαιτητικά αφεντικά κατά γενική παραδοχή είναι δύσκολο αν όχι ακατόρθωτο, τί ισχύει για την τέχνη και τους πνευματικούς δημιουργούς; Είναι μπορετό να παράγεται έργο πνοής, έργο αξίας,

Σαν σήμερα στις 3 Αυγούστου του 1973 έφυγε από τη ζωή ένας μεγάλος των ελληνικών γραμμάτων. Ο Ηλίας Βενέζης, ο ραψωδός της προσφυγιάς και του ξεριζωμού. Έχοντας βιώσει την εμπειρία της αιχμαλωσίας του '22, την μαρτυρική επιβίωση στα τάγματα εξόντωσης του μικρασιατικού αντρικού πληθυσμού,τις σφαγές, τις πυρπολήσεις, το “λευκό θάνατο” των ομήρων,

“Τόσο πίσω ο τόπος τούτος δεν μπορεί να μένει για πάντα κι ούτε μπορεί να περιμένει το φυσικό και αργό ξετύλιγμα για τούτο το ξύπνημα. Πρέπει να είναι σύντομο και γρήγορο..Σε μια στιγμή σαν τούτη, όταν σύγνεφα τρικυμίας σηκώνονται σ΄ όλα τα μέρη, πάνωθε από ένα γερασμένο κόσμο, πώς θα μπορέσει να μείνει ο τόπος τούτος αδιάφορος;” Και οι διαπιστώσεις αυτές που θα μπορούσαν δυστυχώς να είναι και σημερινές, γίνονταν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα,

... “Μη με μαλώσετε αν εμβαίνω με λερωμένα τσαρούχια εις το καθάριο σας κατώγι. Eίμαι χωριατοπαίδι καθώς γνωρίζετε και έχω διανύσει μακρόν, πολύ μακρόν και λασπωμένον δρόμον..' Και ήταν πράγματι πολύ μακρύς, απρόβλεπτος και πολυτάραχος ο δρόμος που περπάτησε το παιδί με τ' όνομα Γιώργος Σύρμας ή Μιχαηλίδης, που γεννήθηκε

“Ποιόν περιμένετε να ρθει;
Ποιόν καρτερείτε να σας σώσει;
Εσείς οι ίδιοι με τα χέρια σας
με το μυαλό σας, με την πράξη
αν δεν αλλάξετε τη μοίρα σας
ποτέ της δεν θ αλλάξει”

Τίποτα πιο αληθινό,τίποτα πιο επίκαιρο, τίποτα πιο αναγκαίο στους χαλεπούς καιρούς μας. Όταν μάλιστα οι λέξεις “κέρδος” και “κερδοφορία” που τις ακούμε πιο συχνά κι από το “καλημέρα” συγκρούονται κατά μέτωπο με την αφιλοκερδή δράση μιας ομάδας εραστών της τέχνης και μάλιστα όταν η φωνή του Μπέρτολ Μπρεχτ ηχεί σαν καμπάνα που προσπαθεί να μας ξυπνήσει από ένα βαθύ λήθαργο τότε είναι ώρα να αναρωτηθούμε “πόσο κοστίζει το σίδερο;

Καθώς παίζουν οι ζουρνάδες και τα κλαρίνα κι ακούμε τα λόγια της χαράς και του πόνου, της αγάπης και του αγώνα, τότε ποίηση, ιστορία και πολιτισμός εναρμονίζονται στο μυαλό και στην ψυχή μας και γίνονται ένα. Τα δημοτικά μας τραγούδια δημιουργήματα απαράμιλλης τέχνης

Γλύπτης, ζωγράφος, αρχιτέκτονας, ποιητής ο Μιχαήλ Άγγελος ενσάρκωσε τον αναγεννησιακό άνθρωπο στην καλύτερη εκδοχή του. Άφησε σαν σήμερα την τελευταία του πνοή στις 18 Φεβρουαρίου 1564, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τα 89α γενέθλιά του. Ερωτευμένος

“Τα πάντα ρει” δίδασκε ο υλιστής φιλόσοφος Ηράκλειτος. Σήμερα, γιορτή του Αγίου Αντώνιου ήρθε στο νου μου η αγιογραφία του Μιχαήλ Δαμασκηνού (περίπου 1570 μΧ), που δείχνει τον ασκητή με τα έντονα χαρακτηριστικά και την αυστηρή έκφραση. Θα αναρωτηθεί κανείς:

 Ήταν 7 Ιανουαρίου του 1966, όταν η Ρωμιοσύνη, το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου που ζωντανεύει τους αγώνες του λαού μας στην ιστορική του διαδρομή, γίνεται μουσική, τραγούδι, παιάνας δοξαστικός στα χίλια αυτών για τους οποίους γράφτηκε

 “Μνημειώδες έργο του νεοελληνικού ποιητικού λόγου” , “πύργο ενός ελληνικού αλλά και παγκόσμιου οράματος ζωής, έρωτα, πόνου, θανάτου, ελπίδας,ανάστασης” “ποίημα-θεσμός, που εγγράφεται στην ιστορία των ιδεών, των λέξεων και των εικόνων σαν μια ουσιαστική και κυρίως δημιουργική πηγή” είναι μερικοί 

Αντώνη Δημητρίου

        Έτσι συμβαίνει με τα μεγάλα έργα τέχνης. Τα κοιτάζεις μια, τα κοιτάζεις δυο κι όσο περισσότερο τα κοιτάζεις, τόσο τα μάτια σου δε λένε να ξεκολλήσουν από πάνω τους. Τα μάτια κόβουν αμέριμνα βόλτες μέσα στις χρωματικές αρμονίες των λουλουδιών του Γιώργη Βαρλάμου.

 Μάθημα ζωής και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Από το σήμερα στο χθες και από τους χθεσινούς αγώνες του ανθρώπου στους σημερινούς. Από τους σημερινούς εξαθλιωμένους που ψάχνουν στους σκουπιδοτενεκέδες στους χθεσινούς εργάτες και μουζίκους που παίρνοντας δυναμικά

        Σαν σήμερα, 13 Οκτώβρη του 1985 έφυγε από τη ζωή ο Τάσσος Α, ο κορυφαίος Έλληνας χαράκτης και ζωγράφος. «Όπου το δίκιο πολεμούσε την αδικία, όπου το φως διέλυε το σκοτάδι ο Α. Τάσσος ήταν παρών.

        “Θέλετε να μάθετε πως να γράφετε; Στο δρόμο, από το δρόμο να πάρετε μαθήματα. Και για την έκφραση και για το σκοπό που κυνηγάνε οι ωραίες τέχνες πρέπει να συχνάζετε στην αγορά. Ο λαός και όχι το σχολείο, να το σπίτι του συγγραφέα”

        Συμβαίνει σε όλους μας. Όταν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πίνακα ζωγραφικής άλλοτε στεκόμαστε γοητευμένοι από την κάθε λεπτομέρεια του έργου και άλλοτε στεκόμαστε προβληματισμένοι, αμήχανοι ή αδιάφοροι.

         Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι η αναδρομή στην παράδοση σημαίνει πισωγύρισμα της τέχνης. Υπάρχουν κι άλλοι που θεωρούν, ότι το πάντρεμα της παράδοσης με το μοντέρνο βοηθά το μοντέρνο να ξεπεράσει την παρακμή του και να ανανεωθεί.

Δώρα στους λαούς, που τους γεννούν, είναι οι ποιητές τους. Είναι αυτοί, που “ικανοποιούν την λανθάνουσα κοινή ανθρώπινη ανάγκη για ουρανό”, “που βάζουν δυναμίτη, δημιουργούν εκρήξεις και σκορπίζουν το χειρότερο θάνατο στα βολέματά μας”,

Όταν η προσπάθεια συναντήσει το ευτυχές αποτέλεσμα και η ανάγκη του δοσίματος αγκαλιάσει τη χαρά της αποδοχής, τότε αυτό που σήμερα μειωτικά θεωρείται ερασιτεχνικό ξαναβρίσκει την αρχική του αγαθή έννοια

          Τότε που κυνηγούσαμε τους ανέμους” και στον ουρανό “μετρούσαμε τ΄άστρα”, δίπλα στο μαξιλάρι της εφηβείας μας τα βιβλία του Λουντέμη δρόσιζαν τη διψασμένη για τα όμορφα και τα ψηλά ψυχή μας και μας μάθαιναν να κάνουμε όνειρα και να παλεύουμε γι αυτά.

 

Δεν είναι χθες το χθες. Θα μπορούσε να είναι χθες, αν οι ανάγκες του χθες αφορούσαν το χθες. Αν οι αγώνες και τα όνειρα των ανθρώπων είχαν βρει δικαίωση. Αν οι απειλές του χθες βρίσκονταν έξω από το κάδρο του σήμερα.

 

«Εικαστικές Τέχνες και Αντίσταση 1950 - 1974»


Μεγάλη έκθεση με έργα 151 καλλιτεχνών εγκαινιάζεται στις 24 Γενάρη στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων

 

Γνωστός σε όλους. Καθένας θυμάται με διαφορετικό τρόπο το Γιάννη Τσαρούχη, που γεννήθηκε σαν σήμερα στις 13 Γενάρη 1910. Άλλοι τον θυμούνται για τις σκηνογραφίες και τα κοστούμια που σχεδίαζε για το θέατρο.

...Πού πήγε η μέρα η δίκοπη που χε τα πάντα αλλάξει;

Δε θα βρεθεί ένας ποταμός να΄ ναι για μας πλωτός;

 

O γλυκός, ο τρυφερός, ο ποιητής των παιδικών μας αναμνήσεων. Ποιος απ' τη γενιά των πενήντα και πάνω δεν απάγγειλε στα σχολικά του χρόνια το “Χώμα Ελληνικό”, και δεν τραγούδησε την “Ανθισμένη μυγδαλιά”;

O Ναπολέων Λαπαθιώτης άγνωστος σχεδόν στις νεώτερες γενιές, λησμονημένος και αδικημένος ακόμα κι από τις επίσημες ιστορίες της λογοτεχνίας μας υπήρξε ένας από τους καταραμένους” ποιητές των ελληνικών γραμμάτων, καθώς τα ήθη της πουριτανικής και βαθειά υποκριτικής κοινωνίας του ελληνικού μεσοπολέμου δεν μπορούσαν να ανεχθούν την αντισυμβατικότητά του.