Η αστική προπαγάνδα από τις αρχές του 20ου αιώνα δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τη διάδοση ιδεών. Έχει πάρει διαστάσεις ενός τεράστιου Ψυχολογικού Πολέμου χωρίς όρια. Αξιοποιεί όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες και προκαταλήψεις, τις φυσικές ανάγκες και τις ελλιπείς γνώσεις για να επηρεάσει τις δραστηριότητες και τις επιλογές των απλών ανθρώπων. Πρόκειται για έναν Αόρατο Πόλεμο, που αποπροσανατολίζει το μυαλό και ενεργοποιεί τα πιο ταπεινά ανθρώπινα ένστικτα. Εκτός από τους ανθρώπους του μόχθου, διακεκριμένα θύματα είναι και οι άνθρωποι του πνεύματος.

Ο Αόρατος Πόλεμος σε 10 ενότητες

 

1.1.Σπαζοκεφαλιές που ζητούν απαντήσεις

1.2 Τι είναι ο Αόρατος Πόλεμος

1.3. Πως διαμορφώνεται η συνείδησή μας;

1.4. Τι ρόλο παίζει το ασυνείδητο στη ζωή μας;

1.5. Τι ρόλο παίζει η συνείδηση στη διαίρεση της κοινωνίας;

2.1.Πως η διάδοση ιδεών εξελίχθηκε σε Προπαγάνδα;

.2.2. Υπήρχε Προπαγάνδα από την Αρχαιότητα

2.3. Πως εξελίχθηκε η προπαγάνδα από το μεσαίωνα και μετά;

2.4 Για ποιο λόγο αναβαθμίστηκε η Προπαγάνδα  στο 19ο και 20ο αιώνα;

2.5 Πως αναβαθμίστηκε η Προπαγάνδα στον Α΄παγκόσμιο Πόλεμο;

2.6.  Λευκή, Κίτρινη (Γκρίζα) και Μαύρη Προπαγάνδα

2.7.Που στηρίχθηκε η Φασιστική Προπαγάνδα στον B' Παγκόσμιο Πόλεμο; 

2.8.Πως λειτούργησε η Προπαγάνδα των Δυτικών Συμμάχων;

2.9.Πως λειτούργησε η Σοβιετική Προπαγάνδα;

2.10.Τι συνέπειες είχε ο Ψυχολογικός πόλεμος στον Ψυχρό Πόλεμο;

2.11. Πως εξελίσσεται η προπαγάδα στον 21ο αιώνα;

3.1. Πως βοήθησαν την Προπαγάνδα οι Ψυχαναλυτικές θεωρίες;

3.2. Που σκοντάφτουν οι Φροϊδικές και Μεταφροϊδικές αντιλήψεις;

3.3 Τι θέση παίρνουν τα σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα;

3.4. Ποια είναι η βάση της Μαρξιστικής άποψης;

4.1. Ψέμα

5.1 Τεχνητή Ευφορία

5.2 Ψευδαισθήσεις

5.3 Συνειρμοί

5.4 Επιλεγμένες λέξεις

5.5 Μικρότερο κακό

5.6 Κίνητρα

5.7 Αποπροσανατολισμός

5.8 Τηλεοπτικές τεχνικές

5.9 Φόβος

5.10 Πάμε με το νικητή

6.1 Απλουστεύσεις- Στερεότυπα

7.1 Προβοκάτσια

8-1 Η "Δια Βίου" Επίθεση

8-2 Θρησκεία και κοινωνικές ανάγκες 

 8-3 Στόχος η συνείδηση του παιδιού

 8-4 Η επίθεση στους χώρους εργασίας 

 8.5 Στόχος: Ο ελεύθερος χρόνος του ανθρώπου

 8-6 Η επίθεση στην Τέχνη και τον Πολιτισμό.

 

9-1 Ποιοι ελέγχουν τα ΜΜΕ

9-2 Η Δημοσιογραφία στα ΜΜΕ

9-3 Η σκηνοθεσία στα ΜΜΕ

9-4 Διαδίκτυο και Ψυχολογικός Πόλεμος

9-5  Νέες μορφές Προπαγάνδας στο Διαδίκτυο

10-1 Πόσο ορατός μπορεί να γίνει ο Αόρατος Πόλεμος

10-2 Ευαισθητοποίηση στις επιθέσεις του Ψυχολογικού Πολέμου

10-3 Ψυχολογικός Πόλεμος και κοινωνική αλλαγή 

 

 

Δεν είναι λίγοι αυτοί που νοσταλγούν τον “παλιό καλό καιρό”. Η ζωή τότε φαινόταν πιο απλή και τα “αινίγματά” της μπορούσαν να λυθούν... στο καφενείο της γειτονιάς. Σήμερα ενημερωνόμαστε για όλα αλλά δε μπορούμε να βγάλουμε άκρη.

Στη διαδρομή μας πρέπει να πατάμε γερά στις απαντήσεις που έχει δώσει η επιστήμη για την εξέλιξη του ανθρώπου σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο.

Η αλήθεια είναι πως οι περισσότεροι άνθρωποι μένουμε με την εντύπωση πως μία αόρατη δύναμη συσκοτίζει το μυαλό μας και μας ωθεί σε ενέργειες που αντί να μας ωφελούν μας βλάπτουν.

Η επιστήμη έχει πια αποδείξει ότι ο άνθρωπος δεν είχε από την αρχή της ύπαρξής του τα ίδια χαρακτηριστικά που έχει σήμερα. Ο εγκέφαλός του απέκτησε σταδιακά τα χαρακτηριστικά που λείπουν από τα άλλα ζώα, απέκτησε δηλαδή τα κέντρα του λόγου, της μνήμης, του συντονισμού, της γραφής κ.ά.

 

Στις ψυχολογικές θεωρίες οι όροι υποσυνείδητο και ασυνείδητο δεν έχουν σαφή όρια. Θεωρείται ότι το ασυνείδητο αποτελεί το πιο σκοτεινό μέρος του υποσυνείδητου, που περιέχει συναισθήματα, φοβίες, άγχη, παρορμήσεις και στοιχεία της προσωπικότητας.

Με τη συνειδητή δράση ο άνθρωπος κατόρθωσε να βελτιώνει συνεχώς την παραγωγή υλικών αγαθών. O πλούτος που συσσωρεύτηκε δημιούργησε μια περιουσιακή ανισότητα ανάμεσα στους ανθρώπους και σχέσεις ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν υποστεί ή έχουν γίνει μάρτυρες της φυσικής βίας που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εξασκεί το κοινωνικό μας σύστημα. Γνωρίζουν ότι σ' όλο τον κόσμο υπάρχουν άνθρωποι που πεθαίνουν επειδή δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό, από ασιτία, από έλλειψη στοιχειωδών κανόνων υγιεινής και πρόνοιας, από εγκληματικότητα, βία και πολέμους.

Η αστική τάξη βρίσκεται σε ένα διαρκή πόλεμο με τις τάξεις που εκμεταλλεύεται, οι οποίες όμως μέσα από τις νίκες και τις ήττες τους αποκτούν όλο και μεγαλύτερη γνώση και πείρα στον αγώνα τους για χειραφέτηση.

Η ζωή επιβεβαιώνει καθημερινά ότι ο καπιταλισμός βρίσκεται σε αποσύνθεση. Όσο περισσότερο αποσυντίθεται τόσο πιο αποκρουστική και επιθετική γίνεται η μορφή του. Έχει χάσει την ικανότητα να αντιπαρατίθεται στη σοσιαλιστική ιδεολογία με πειστικά επιχειρήματα.

 Όσο αναπτύσσεται ο άνθρωπος τόσο αποκτά βαθύτερη συνείδηση του κοινωνικού του ρόλου. Μεγαλώνει διαρκώς η ανάγκη να γίνει η νέα γνώση που αποκτά κτήμα ολοένα και περισσότερων ανθρώπων.

Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι νικήτριες καπιταλιστικές συμμαχικές χώρες άρχισαν να μετανοιώνουν για την επιλογή τους να συμμαχήσουν με την ΕΣΣΔ ενάντια στο φασιστικό άξονα.

Στις ΗΠΑ παράλληλα με τη φυσική και ιδεολογική δίωξη των κομμουνιστών επί McCarthy άρχισαν να αναπτύσσονται διάφορα δόγματα για την εκ των έσω διάβρωση των συνειδήσεων των λαών των σοσιαλιστικών καθεστώτων.

Τα μεγάλα κέντρα του Ψυχολογικού Πολέμου μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο άρχισαν να χρησιμοποιούν χημικές ουσίες, που επηρεάζουν τη νοημοσύνη, τη δραστηριότητα, τη διαύγεια πνεύματος, την ψυχική αντοχή, δηλαδή που επιδρούν αρνητικά στο νευρικό σύστημα και τον εγκέφαλο. Με τη χρήση χημικών αερίων ή μέσω ουσιών που χορηγούνται με ποικίλους τρόπους μετατρέπουν σε πειθήνια όργανα ολόκληρες ομάδες πληθυσμών που στοχοποιούνται.

Την πνευματική και ψυχολογική υποταγή των απλών ανθρώπων τη συναντούμε από την πρωτόγονη εποχή, τότε που ο αρχηγός μιας φυλής ήταν ο απρόσιτος μάγος και ιερέας, με τις φανταχτερές φορεσιές και τα στολίδια του και τον υπερυψωμένο θρόνο του.

Η ζωγραφική σε πίνακες, βιβλία και αφίσες αποδείχθηκε μια πολύ σημαντική γλώσσα για την μεταφορά ιδεολογικών μηνυμάτων. Δημιουργεί άμεσα την εικόνα της ισχύος και της υπεροχής των πολιτικών και θρησκευτικών ηγετών με τη δύναμη των μορφών και των χρωμάτων. Διαθέτει δύο σημαντικές δυνατότητες.

Έχει αποδειχθεί ότι η πορεία της ιστορίας είναι αποτέλεσμα αντικειμενικών κοινωνικών αναγκών. Το 19ο αιώνα ο ουτοπικός σοσιαλισμός μετατράπηκε σε επιστημονικό σοσιαλισμό και αποκάλυψε το αναπόφευκτο του θανάτου του καπιταλισμού και την αντικατάστασή του από τον κομμουνισμό.

Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο η προπαγάνδα αναπτύχθηκε και συστηματοποιήθηκε από τις εμπλεκόμενες καπιταλιστικές δυνάμεις. Περιελάμβανε αλληλοκατηγορίες για τον πόλεμο, που έκρυβαν την αντιπαράθεση συμφερόντων των εμπλεκομένων χωρών.

Μία βασική κατηγοριοποίηση της προπαγάνδας εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι ο διαχωρισμός της σε Λευκή, Μαύρη και Κίτρινη (Γκρίζα).

Σαν πρώτη δικαιολογία για την έναρξή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Χίτλερ υποστήριζε ότι η Γερμανία έχασε το Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο εξ αιτίας της Βρετανικής υπεροχής στην προπαγάνδα. Στο βιβλίο του “ο Αγών μου” θεμελίωσε τις αρχές της σύγχρονης αστικής προπαγάνδας, που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα και συμπληρώνονται με ακόμη απεχθέστερες.

Για τη Βρετανική προπαγάνδα στο Β’ Παγκόσμιο πόλεμο επαναδραστηριοποιήθηκε το Υπουργείο Πληροφοριών που είχε δημιουργηθεί κατά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο και εμπλουτίστηκε με υλικά όπως κινηματογραφικά έργα, εβδομαδιαία επίκαιρα και ραδιοφωνικές εκπομπές. Ο Τσόρτσιλ παρουσίαζε τον Χίτλερ σαν την εστία του πολέμου και τους Γερμανούς σαν σατανικούς.

 Στον αντίποδα της καπιταλιστικής προπαγάνδας λειτούργησε η Σοβιετική Προπαγάνδα. Δυτικοί ειδικοί στην προπαγάνδα σήμερα ομολογούν ότι η μπολσεβίκοι, -έτσι ονομάζουν υποτιμητικά τους κομμουνιστές- ποτέ δεν αναζήτησαν έξυπνες μεθόδους για να επηρεάσουν τους ανθρώπους και να κάνουν πλύση εγκεφάλου. Θεωρούσαν την προπαγάνδα σαν μέρος της εκπαίδευσης και σαν σημαντικό στόχο της κομμουνιστικής προπαγάνδας τη δημιουργία ενός νέου τύπου ανθρώπου.

Οι αυξημένες ανάγκες της παραγωγής οδήγησαν στην ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου των εργαζομένων. Αυτό όμως είχε αρνητικές συνέπειες για την αστική προπαγάνδα: Όσο οι πνευματικές ικανότητες των ανθρώπων αναπτύσσονται τόσο λιγότερα αποτελέσματα έχει η ορθολογική ιδεολογική αντιπαράθεση και η “χοντροκομμένη” προπαγάνδα.

Ο Φρόιντ το 1921 παρουσίασε τη θεωρία του για τη δομή της ψυχής με το “Εγώ” και το “Εκείνο”. Το “Εγώ” αποτελεί το συνειδητό μέρος της ψυχής, που σχετίζεται με τη λογική του ανθρώπου, ενώ το “Εκείνο” είναι το ασυνείδητο μέρος, που δεν έχει επαφή με τον εξωτερικό κόσμο και δεν γνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα στην εξωτερική πραγματικότητα και την υποκειμενική σφαίρα.

Σημαντική βοήθεια στην καπιταλιστική προπαγάνδα προσέφερε η Σχολή της Φρανκφούρτης που ιδρύθηκε το 1923 από φιλοσόφους-κοινωνιολόγους της εποχής όπως οι Χόρκχαϊμερ, Αντόρνο και Μαρκούζε. Ξεκίνησε με μια κοινωνική ανάλυση για τον 20 αιώνα και κατέληξε σε ένα συνδυασμό πολιτικών, καλλιτεχνικών, ψυχολογικών και άλλων απόψεων, που ενώ καταγγέλλουν τα συμπτώματα του καπιταλισμού κατά βάθος τον υπηρετούν.

Γενικά η αταξική θεώρηση των κοινωνικών προβλημάτων από τις ψυχαναλυτικές θεωρίες δημιουργεί την ψευδαίσθηση στους εργαζόμενους ότι τους εκμεταλλεύονται κάποιες αόριστες δυνάμεις, όπως το κράτος, η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η ανηθικότητα της κοινωνίας. Πως αρκεί να αντικαταστήσουμε τους “ανήθικους” πολιτικούς με ηθικούς επιστήμονες και τεχνοκράτες που θα κυβερνούν με γενικούς “ηθικούς” κανόνες και με γνώμονα τα λαϊκά συμφέροντα.

Τα όπλα που χρησιμοποιούνται σε κάποιον πόλεμο έχουν μεγάλη σημασία. Εξίσου όμως μεγάλη σημασία έχει ο χρόνος έναρξης του πολέμου, η διάρκειά του και η ένταση με την οποία διεξάγεται. Αυτό ισχύει και στον Ψυχολογικό, τον Αόρατο Πόλεμο.

Η θρησκεία σαν κοινωνικό φαινόμενο

Οι θρησκείες είναι ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο. Δημιουργήθηκαν σε κάποια φάση της πορείας ανάπτυξης της ανθρώπινης δραστηριότητας για την κάλυψη των υλικών και πνευματικών αναγκών του ανθρώπου, δηλαδή δεν υπήρχαν σε όλες τις κοινωνικές βαθμίδες ανάπτυξης.

Ο Αόρατος Πόλεμος δεν είναι ένα σύνολο επιθέσεων, που δέχεται ξαφνικά ο άνθρωπος όταν ενηλικιωθεί. Για να έχουν αποτέλεσμα αυτές οι επιθέσεις χρειάζεται να βρουν κατάλληλο έδαφος. Η προετοιμασία αυτού του εδάφους ξεκινά από τη βρεφική ηλικία.

Με την ενηλικίωσή του ο άνθρωπος εντάσσεται σε μία κοινωνική τάξη. ανάλογα με τη θέση που παίρνει στην παραγωγική διαδικασία. Επειδή κατά κανόνα δεν έχει καν ακούσει την αντικειμενική διαίρεσή της σε κοινωνικές τάξεις, αγνοεί παντελώς τους νόμους κίνησής της και δυσκολεύεται να αποκτήσει ταξική συνείδηση.

Σε όλες τις περιόδους της ανάπτυξής του, ο άνθρωπος διέθετε για εργασία ένα μόνο μέρος της ημέρας και ένα άλλο για να ανανεώσει την εργατική του δύναμη, δηλαδή για να ανακτήσει

δυνάμεις, ώστε να μπορέσει εργασθεί την επόμενη μέρα.

Συχνά ακούμε πως τέχνη και πολιτισμός είναι ένα είδος ψυχαγωγίας, ένας τρόπος αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου. Η αλήθεια είναι πως τόσο η τέχνη όσο και ο πολιτισμός μπορεί να σχετίζονται με την ψυχαγωγία και τον ελεύθερο χρόνο, αλλά το περιεχόμενό τους δεν είναι καθόλου κάτι τέτοιο.

 

Τα ΜΜΕ είναι ακρωνύμιο για τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Επειδή όμως αυτός που ενημερώνεται θα μπορούσε να σχολιάσει και η άποψή του να δημοσιοποιηθεί, τα ΜΜΕ ονομάστηκαν Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.

Η δύναμη του Ψυχολογικού Πολέμου βρίσκεται στην εκμετάλλευση και τη διαρκή αναβάθμιση των δυνατοτήτων των ΜΜΕ. Οι περισσότερες πληροφορίες που μεταδίδουν έχουν μεγαλύτερη σχέση με την παραπληροφόρηση παρά με την αλήθεια.

Η εκμετάλλευση του ήχου

Τα ηχητικά μέσα συμπληρώνουν το σκηνικό του Ψυχολογικού Πολέμου ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που χρησιμοποιούνται στις κινηματογραφικές ταινίες. Τα τραγούδια, ακόμη και αυτά που έχουν κάποια δόση κοινωνικής διαμαρτυρίας μετατρέπονται συχνά σε μέσα χειραγώγησης του λαού.

Το διαδίκτυο δημιουργήθηκε για να καλύψει τις ανάγκες επιτάχυνσης της ανάπτυξης της καπιταλιστικής παραγωγής εμπορευμάτων και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της τεχνολογίας των τηλεπικοινωνιών εξελίχθηκε ραγδαία σε μηχανισμό διακίνησης πληροφοριών.

Οι επιχειρηματικοί όμιλοι που ελέγχουν το διαδίκτυο ανέπτυξαν τις τελευταίες δεκαετίες τα λεγόμενα “κοινωνικά δίκτυα” με πιο γνωστά το facebook και το twitter.