Γράφει η Κατερίνα Σ.

Ήταν 1η Οκτώβρη του 1867 όταν πρωτοεκδόθηκε και παραδόθηκε στους καταπιεσμένους όλης της γης το “Κεφάλαιο” του Καρλ Μαρξ. Όχι μόνο ερμήνευε επιστημονικά και έδινε απαντήσεις σε θέματα που μέχρι τότε αποτελούσαν γρίφους αλλά φώτιζε το δρόμο για το νέο κόσμο, το νέο άνθρωπο.

 Το “Κεφάλαιο” γεννήθηκε σ' ένα μικρό στενάχωρο διαμέρισμα στο Σόχο από τη μεγαλοφυΐα του Καρλ Μαρξ, του θεμελιωτή της επιστημονικής επαναστατικής κοσμοθεωρίας της εργατικής τάξης και γράφτηκε μέσα σε συνθήκες εξαιρετικά δύσκολες. Η φτώχεια, η ανέχεια και οι στερήσεις την περίοδο εκείνη έπνιγαν κυριολεκτικά το συγγραφέα και την οικογένειά του.

Ο Μαρξ όχι μόνο ερεύνησε σε βάθος τους οικονομικούς νόμους αλλά τους συσχέτισε με την οργάνωση της κοινωνίας σε τάξεις. Αποκάλυψε τις άγριες σχέσεις εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και διατύπωσε τους βασικούς οικονομικούς νόμους του καπιταλισμού. Έδωσε στην ανθρωπότητα το κλειδί για να καταλάβει ότι η ανάπτυξη του κεφαλαίου πραγματοποιείται μόνο μέσα από τη στυγνή και βάρβαρη εκμετάλλευση της μισθωτής εργασίας.

Το “Κεφάλαιο”, ένα σύγγραμμα βαθιά ανατρεπτικό και αισιόδοξο για το μέλλον της ανθρωπότητας, αποδεικνύει επιστημονικά ότι ο καπιταλισμός, αυτό το αδηφάγο και ματωμένο οικονομικό και κοινωνικό σύστημα, δεν είναι παντοτινό. Ότι τα όριά του δεν είναι απεριόριστα. Ότι θα φτάσει στο αναπότρεπτο τέλος του μέσα από τη δράση των ίδιων των νόμων της κίνησής του. Ότι θα αντικατασταθεί αντικειμενικά και νομοτελειακά από ένα ανώτερο τρόπο παραγωγής, από μια πραγματικά ανθρώπινη κοινωνία, την κομμουνιστική.

Τελικός σκοπός του έργου μου, λέει ο συγγραφέας στον πρόλογο του “Κεφαλαίου” είναι η ανακάλυψη του οικονομικού νόμου κίνησης της σύγχρονης κοινωνίας, δηλαδή της καπιταλιστικής, της αστικής κοινωνίας, η έρευνα των σχέσεων παραγωγής της ιστορικά δοσμένης κοινωνίας στη γέννηση, στην ανάπτυξη και την παρακμή τους.

Στην πορεία αυτή η ανθρωπότητα δεν θα φτάσει στο νέο κόσμο μέσα από την αυτοκατάργηση του καπιταλισμού αλλά επαναστατικά, μέσα από την πάλη των τάξεων.Οι “κακοί” πρωταγωνιστές, αυτοί που δεν υπάρχει έγκλημα που να μη διαπράττουν για να εξασφαλίζουν και να αυγατίζουν τα κέρδη τους στο τέλος θα κατασπαραχτούν από το τέρας, που οι ίδιοι δημιούργησαν για να κατασπαράξει τους άλλους. “ Η αστική τάξη παράγει τους νεκροθάφτες της”, γράφει προφητικά ο Μαρξ και σε μας μέλλει να το αποδείξουμε.

Ιδιαίτερα στους σημερινούς χαλεπούς καιρούς, του απίστευτου κοινωνικού πλούτου από τη μια και από την άλλη των πολέμων, των αλλεπάλληλων κρίσεων, των “μνημονίων” και της εξαθλίωσης, το “Κεφάλαιο” είναι το ανεκτίμητο εργαλείο για να μπει ένα τέλος στη διολίσθηση της ανθρωπότητας στο νέο Μεσαίωνα. Είναι το φως που δείχνει το σίγουρο και επιστημονικά τεκμηριωμένο δρόμο για τον εξανθρωπισμό του ανθρώπου.

Κατερίνα Σ.


Πώς παρουσιάζει ο Ένγκελς το Κεφάλαιο

Γράφτηκε από τον Φρ. Ένγκελς το Μάρτη του 1868 και δημοσιεύτηκε στην” Ντεμοκράτισες Βόχενμπλατ”

Πώς παρουσιάζει ο Ένγκελς, αδελφικός φίλος και συνεργάτης του Μαρξ, το Κεφάλαιο και τη γιγάντια προσφορά του στη θεωρητική επαναστατική σκέψη.

Αποσπάσματα

Από τον καιρό που υπάρχουν στον κόσμο κεφαλαιοκράτες και εργάτες δεν εκδόθηκε ακόμα κανένα άλλο βιβλίο που να έχει τόση σπουδαιότητα για τους εργάτες, όση έχει το βιβλίο που έχουμε μπροστά μας. Η σχέση ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία, ο άξονας που γύρω του περιστρέφεται ολόκληρο το σημερινό μας κοινωνικό σύστημα για πρώτη φορά αναπτύσσεται εδώ επιστημονικά με τόση βαθύτητα και οξύνοια.

Η ως τα τώρα πολιτική οικονομία μας διδάσκει ότι η εργασία είναι η πηγή όλου του πλούτου και το μέτρο όλων των αξιών..Ταυτόχρονα όμως διδάσκει ότι υπάρχει ένα είδος συσσωρευμένης εργασίας που την ονομάζει κεφάλαιο το οποίο χάρη στις βοηθητικές πηγές που ενυπάρχουν σ αυτό ανεβάζει την παραγωγικότητα της ζωντανής εργασίας εκατό και χίλιες φορές και σ αντάλλαγμα παίρνει μια ορισμένη αποζημίωση που λέγεται όφελος ή κέρδος. Όπως όλοι ξέρουμε στην πραγματικότητα τα πράγματα γίνονται έτσι που τα κέρδη της συσσωρευμένης νεκρής εργασίας αυξαίνουν ολοένα σε μάζα, τα κεφάλαια των κεφαλαιοκρατών γίνονται όλο και πιο κολοσσιαία, ενώ ο μισθός της ζωντανής εργασίας λιγοστεύει ολοένα και η μάζα των εργατών που ζουν αποκλειστικά από το μισθό της εργασίας γίνεται όλο και πιο πολυάριθμη και πιο φτωχή.

Πώς μπορεί να λυθεί αυτή η αντίφαση; Η παλιά πολιτική οικονομία στέκεται αμήχανη μπρος σ αυτήν την αντίφαση και γράφει ή τραυλίζει συγχυσμένες φράσεις που δε λένε τίποτα...Κανένας δε την έλυσε, ώσπου επιτέλους ο Μαρξ παρακολούθησε την πορεία γέννησης αυτού του κέρδους κι έτσι φώτισε όλο το ζήτημα.

Στην ανάλυση του κεφαλαίου ο Μαρξ ξεκινά από το απλό, πασίγνωστο γεγονός ότι οι κεφαλαιοκράτες αξιοποιούν το κεφάλαιό τους με την ανταλλαγή. Αγοράζουν με το χρήμα τους εμπόρευμα κι ύστερα το πουλάνε για περισσότερο χρήμα απ ότι τους στοίχισε. Το πλεόνασμα πάνω από το αρχικό κεφάλαιο ο Μαρξ το ονομάζει υπεραξία. Από πού γεννιέται αυτή η υπεραξία; (....) Ο κεφαλαιοκράτης μέσα στις σημερινές κοινωνικές συνθήκες βρίσκει στην αγορά των εμπορευμάτων ένα εμπόρευμα που έχει την ιδιόμορφη ιδιότητα ότι η κατανάλωσή του αποτελεί πηγή νέας αξίας, δημιουργία νέας αξίας, κι αυτό το εμπόρευμα είναι η εργατική δύναμη.

Η εργατική δύναμη υπάρχει με τη μορφή του ζωντανού εργάτη, που χρειάζεται ένα καθορισμένο ποσό μέσων συντήρησης για την ύπαρξή του καθώς και για τη συντήρηση της οικογένειάς του. Ο αναγκαίος εργάσιμος χρόνος για την παραγωγή αυτών των μέσων συντήρησης αντιπροσωπεύει την αξία της εργατικής δύναμης.

Ο κεφαλαιοκράτης βάζει τώρα τον εργάτη του να δουλέψει. Σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα ο εργάτης θα έχει παραδώσει τόση εργασία όση αντιπροσωπευόταν στο βδομαδιάτικο μισθό του. Μήπως σταματάει τότε να δουλεύει; Καθόλου. Το αφεντικό έχει αγοράσει την εργασία μιας εβδομάδας κι ο εργάτης πρέπει ακόμα να δουλέψει.

Αυτή η υπερεργασία πάνω από τον αναγκαίο για την αναπλήρωση του μισθού του χρόνο, είναι η πηγή της υπεραξίας, του κέρδους της ολοένα αναπτυσσόμενης αύξησης του κεφαλαίου. Το βασικό είναι ότι ο κεφαλαιοκράτης πλάι στη δουλειά που πληρώνει αποκομίζει εργασία που δεν την πληρώνει, κι αυτό δεν είναι αυθαίρετη υπόθεση, γιατί την ημέρα που ο κεφαλαιοκράτης θα έβγαζε μόνιμα απ τον εργάτη τόση εργασία όση του πληρώνει σε μισθό, τη μέρα αυτή θα έκλεινε την επιχείρησή του, αφού θα χανόταν ίσα ίσα ολόκληρο το κέρδος του. Εδώ έχουμε τη λύση όλων των αντιφάσεων. Η αξία της εργατικής δύναμης πληρώνεται, μα η αξία αυτή είναι πολύ μικρότερη από την αξία που βγάζει ο κεφαλαιοκράτης από την εργατική δύναμη και η διαφορά, η απλήρωτη εργασία αποτελεί το μερίδιο του κεφαλαιοκράτη ή για να εκφραστούμε πιο σωστά της τάξης των κεφαλαιοκρατών. (...) Ο κεφαλαιοκράτης έχει ακόμα συμφέρον να κάνει την εργάσιμη μέρα όσο μπορεί μεγαλύτερη. Όσο πιο μεγάλη είναι η διάρκειά της τόσο περισσότερη υπεραξία παράγει. (...) Ο κεφαλαιοκράτης αγωνίζεται για το κέρδος του, ο εργάτης για την υγεία του, για κάνα-δυο ώρες ανάπαυση τη μέρα. Η πάλη για τον καθορισμό της εργάσιμης μέρας κρατά από την πρώτη ιστορική εμφάνιση των ελεύθερων εργατών ως τα σήμερα. (...) Όσον αφορά τη συσσώρευση ή συγκέντρωση του κεφαλαίου αποδείχνεται πρώτα ότι η κεφαλαιοκρατική μέθοδος παραγωγής όχι μόνο αναπαράγει συνεχώς το κεφάλαιο για τον κεφαλαιοκράτη αλλά ταυτόχρονα αναπαράγει συνεχώς και τη φτώχεια των εργατών. (...) Το κεφάλαιο όμως δεν αναπαράγεται μονάχα. Ολοένα πληθαίνει και μεγαλώνει και μαζί μ αυτό πληθαίνει και μεγαλώνει και η εξουσία του πάνω στην τάξη των εργατών που δεν έχουν καμμιά ιδιοχτησία.

Συσσώρευση του κεφαλαίου σημαίνει λοιπόν αύξηση του προλεταριάτου, τη δημιουργία ενός βιομηχανικού εφεδρικού στρατού που χρησιμεύει για να σπάει τη δύναμη αντίστασης των εργατών που απασχολούνται τακτικά και για να κρατά χαμηλά τους μισθούς τους. Και όσο πιο πλατιά είναι τα στρώματα των ολότελα εξαθλιωμένων ανθρώπων της εργατικής τάξης και του βιομηχανικού εφεδρικού στρατού τόσο μεγαλύτερος είναι ο επίσημος παουπερισμός, δηλαδή η μόνιμη κατάσταση τέλειας ανέχειας στην οποία βρίσκεται ένα τμήμα του πληθυσμού. Αυτός είναι ο απόλυτος γενικός νόμος της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης.

Αυτοί είναι μερικοί από τους κυριότερους νόμους του σύγχρονου κεφαλαιοκρατικού συστήματος που αποδείχτηκαν αυστηρά επιστημονικά από τον Μαρξ. Μα μήπως τα είπαμε όλα; Καθόλου. Με την ίδια οξύτητα που ο Μαρξ τονίζει τις κακές πλευρές της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής με την ίδια σαφήνεια αποδείχνει ότι η κοινωνική αυτή μορφή ήταν αναγκαία για να αναπτύξει τις παραγωγικές δυνάμεις της κοινωνίας ως το επίπεδο που θα κάνει δυνατή μια ίση για όλα τα μέλη της κοινωνίας ανάπτυξη αντάξια για τον άνθρωπο.

 

Μπορείτε να σχολιάσετε...


Security code
Ανανέωση