xromata ImgL
 
spinalogka ImgL
 
dekemvriana Img
 
 
         

 

Αντώνη Δημητρίου: Κάθε στίχος και μια ζωγραφιά

1 9 7 9

9Χ10 εκ. Νερομπογιά σε ανεπεξέργαστο κάμποτο πανί.

 

fyllometrontas banner 2020

Σαν ήμουνα μικρός, θυμάμαι, μου άρεσε να ζωγραφίζω ξωκλήσια και τζαμιά. Το άσπρο ξωκλήσι ποτέ δεν ήταν κάτασπρο. Το μακιγιάριζε ο ήλιος και οι σκιές του. Πρόβαλε ταπεινό, ριζωμένο στο βράχο και σφιχταγκαλιασμένο από χρώματα δέντρων και λουλουδιών, κολυμπώντας πότε στο γαλάζιο του ουρανού, πότε της θάλασσας. Και οι μεγάλες εκκλησιές με μάγευαν με τον όγκο, τη συνομιλία του σφαιρικού με το επίπεδο,

 

ai nikolas dimitriouτ

του κυλινδρικού με το κωνικό, του άχρωμου με το χρωματιστό. Με το μεγάλο στρογγυλό τους τρούλο, που από ψηλά δείχνει σαν μια μεγάλη προστατευτική ομπρέλα, σαν μια αγκαλιά ζεστή, υπενθύμιση ότι ο θεός κατεβαίνει απ τα ουράνια για να σταθεί αρωγός στον ανθρώπινο πόνο. Και μόνο ο περίτεχνος όγκος τους εκπέμπει κάτι μαγικό μέρα-νύχτα.

      Και το τζαμί εξασκούσε πάνω μου μια ιδιόμορφη μαγεία. Τρυπούσε με το μιναρέ του τον ουρανό κι αυτό ήταν που με συνάρπαζε. Μου έστελνε εύγλωττα μηνύματα. “Μπορώ και τραβάω ψηλά, πολύ ψηλά, πάνω από τη φύση, πάνω από σπίτια και ανθρώπους”, έλεγε. Τη σεβόμουνα την υψηλή κορμοστασιά του, που δηλώνει με σιγουριά κατάφαση. Λέει και δεν ξε-λέει η κατακόρυφη μορφή του, ακριβώς όπως κάνει και το κυπαρίσσι, που ορίζει χωρίς να παζαρεύει το αμετάκλητο του τέλους. Το ίδιο περίπου συναίσθημα δημιουργούν και οι γοτθικοί ναοί είτε σε μαγεύουν από μέσα είτε απ΄ έξω. Εσύ, λένε, πρέπει να υψωθείς στον ουρανό. Εσύ, πρέπει να φτάσεις στον θεό σου για να ενωθείς μαζί του.

        Χρόνια μετά με μάγεψαν οι όγκοι και τα χρώματα των ινδουιστικών ναών. Πέρα απ΄ το σχήμα τους μπορούσα να περνάω ώρες ατέλειωτες προσπαθώντας να διαβάσω τα μηνύματα που έστελναν οι χιλιάδες ανάγλυφες μορφές που κάλυπταν τους τοίχους.. Μυστήριο: τι σημαίνουν άραγε οι ήχοι που στέλνει ο θεός Κρίσνα με το φλάουτό του; Ποια σοφία διδάσκει το ελεφάντινο κεφάλι του θεού Γκανέσα; Παρατηρείς, θαυμάζεις κι αλλοπαρμένος γίνεσαι δέκτης της μαγικής τους δύναμης.

        Αφήνοντας τη σκέψη μας ελεύθερη ταξιδεύουμε πολύ-πολύ πίσω, στην προϊστορική εποχή, όταν ο αρχηγός της φυλής επέβαλε μαγικά την εξουσία του πάνω στους μακρινούς μας προγόνους, που μέσα σ έναν αφιλόξενο και ακατανόητο ακόμα γι αυτούς κόσμο έτρεμαν από το κρύο και το φόβο της άγνοιας και του αγνώστου. Τόσο στις πρωτόγονες κοινωνίες όσο και στις ταξικές που ακολούθησαν ο άνθρωπος συνεχίζοντας να βρίσκεται κάτω από την κυριαρχία δυνάμεων που είναι έξω απ αυτόν, που δεν μπορεί να ελέγξει, ούτε να υποτάξει, εξακολουθεί να αναζητά παρηγοριά στο υπερκόσμιο, στο μαγικό, στο μυστηριώδες, στο Θεϊκό.

        Αρχικά οι μάγοι με θεαματικές κινήσεις, με θυσίες, ήχους, χρώματα, αρώματα, χορούς και τελετουργικά δρώμενα και σε συνέχεια όλα τα ιερατεία όλων των θρησκειών μέχρι και σήμερα με άλλες ίσως μορφές αλλά με την ίδια υπερβατική μεγαλοπρέπεια, ως πληρεξούσιοι και εντολοδόχοι των θεών που εκπροσωπούν, υφαίνουν το μυστικιστικό θρησκευτικό πέπλο που καλύπτει τον πραγματικό κόσμο και τις αντιθέσεις του. Και όσο η ευτυχία δεν μπορεί να κατακτηθεί μέσα στις κοινωνικές συνθήκες της πραγματικής ζωής, τόσο οι ελπίδες εναποτίθενται σε εξωτερικές υπέρτατες δυνάμεις και σε μετά θάνατο ζωές, τόσο οι αυταπάτες και οι ψευδαισθήσεις που καλλιεργούν οι ιδεαλιστκές φιλοσοφίες και όλες οι θρησκείες κυριαρχούν και αλλοτριώνουν τις συνειδήσεις.

        Μέχρις ότου όμως ο άνθρωπος πάψει να ζητά παρηγοριά από τους ουρανούς σαν δούλος και αποχτήσει συνείδηση της δύναμής του, η τέχνη στο πλαίσιο αυτής ακόμα της ιστορικής περιόδου των ταξικών κοινωνιών, θα δημιουργεί για τη λατρεία των θεών πανέμορφες κατοικίες. Πυραμίδες, Παρθενώνες, Τάατζ Μαχάλ, μεγαλόπρεπες σε έκταση και ύψος εκκλησίες αλλά και ταπεινά “άσπρα ξωκλήσια στην πλαγιά”. Μεγάλα και μικρά αριστουργήματα μαγικής ομορφιάς.

        Για να μαγέψει βέβαια ένα έργο τέχνης πρέπει πρώτα ο ίδιος ο δημιουργός του να έχει μαγευτεί, να έχει ανοίξει διάπλατα την ψυχή του για να χωρέσει το διαφορετικό, το ξεχωριστό, το ιδιόμορφο, το επιβλητικό. Να το έχει βάλει στην ψυχή του, να το έχει κόψει και ράψει στα μέτρα του και ταπεινά να το προσφέρει, όπως τρατάρει το γλυκό του κουταλιού η νοικοκυρά που δέχεται επισκέψεις.

        Έτσι κι απόψε, ένα έρημο στενό δρομάκι πλημμυρισμένο από κίτρινα φώτα αγκαλιάζει μια εκκλησία, που μυστηριακά και μαγικά καθώς λούζεται από τους προβολείς, μάς παρασέρνει στον εξωπραγματικό και τρυφερά παραμυθητικό της κόσμο.

Μπορείτε να σχολιάσετε...


Security code
Ανανέωση